Energie besparen

Sluipverbruik: wat kost het en hoe verminder je het?

Apparaten op stand-by kosten samen al snel ruim honderd euro per jaar. Zo ontdek je welke apparaten sluipen en hoe je het verbruik meet en verlaagt.

Groennieuws Redactie 8 min leestijd

Sluipverbruik is de stroom die apparaten gebruiken terwijl je ze niet gebruikt. Denk aan de tv op stand-by, de decoder die de hele nacht warm blijft of een spelcomputer die klaarstaat voor updates. Per apparaat gaat het vaak om een paar watt, maar omdat het dag en nacht doorloopt, tikt het op jaarbasis flink aan.

Hieronder lees je wat het kost, welke apparaten het meest sluipen, hoe je het meet en wat de Europese regels vragen.

Kort samengevat

  • Elke watt die continu doorloopt, kost ongeveer 8,8 kWh per jaar, zo’n € 2,80 bij € 0,32 per kWh.
  • Een vaak genoemde schatting is 450 kWh sluipverbruik per huishouden per jaar: ruim € 140.
  • De grootste sluipers zijn meestal de decoder, modem, spelcomputer en oudere apparaten.
  • Nieuwe apparaten mogen in stand-by en uit-stand maximaal 0,5 watt gebruiken (0,8 watt met display).
  • Meten kan met een energiemeter in het stopcontact of via het nachtverbruik op je slimme meter.

Wat is sluipverbruik precies?

Sluipverbruik, ook wel stand-byverbruik genoemd, is elektriciteit die een apparaat gebruikt terwijl het uit lijkt te staan of niets nuttigs doet. Dat gebeurt om verschillende redenen:

  • Stand-by: het apparaat wacht op een signaal van de afstandsbediening of een timer.
  • Netwerkstand-by: het apparaat blijft verbonden met wifi of internet, bijvoorbeeld om updates te downloaden of via een app aan te gaan.
  • Displays en lampjes: een klokje op de oven of magnetron, of een led die laat zien dat het apparaat aan het stopcontact hangt.
  • Adapters en transformatoren: een voedingsblok kan ook zonder aangesloten apparaat een beetje stroom trekken.

Niet alles wat ’s nachts stroom gebruikt, is overbodig. Een koelkast, vriezer, cv-ketel of mechanische ventilatie draait terecht door. Milieu Centraal wijst er ook op dat apparaten als de cv-ketel en een elektronische deurbel geen echte stand-bystand hebben. Sluipverbruik gaat dus vooral over apparaten die stroom trekken zonder dat jij er op dat moment iets aan hebt.

Hoeveel kost sluipverbruik per jaar?

De handigste vuistregel: een apparaat dat continu 1 watt gebruikt, verbruikt 1 × 8.760 uur = 8,76 kWh per jaar. Bij een indicatieve stroomprijs van € 0,32 per kWh (all-in) is dat ongeveer € 2,80 per watt per jaar. Tien watt sluipverbruik kost je dus zo’n € 28 per jaar, vijftig watt ongeveer € 140.

Een vaak aangehaald gemiddelde is 450 kWh sluipverbruik per huishouden per jaar. Dat cijfer komt van de Consumentenbond (2019) en is dus een schatting op basis van oudere apparaten. Tegen € 0,32 per kWh gaat het om ruim € 140 per jaar. Milieu Centraal noemt op zijn site geen vast gemiddelde voor sluipverbruik, maar wel het totale stroomverbruik: gemiddeld 2.430 kWh per huishouden per jaar. Sluipverbruik kan dus een flink deel van je stroomrekening zijn.

Netwerkinnovatiebedrijf Enpuls mat in zestien eengezinswoningen een gemiddeld stand-byvermogen van bijna 50 watt per huishouden. Loopt dat de klok rond door, dan kom je uit op ongeveer 438 kWh, zo’n € 140 per jaar.

Milieu Centraal rekent zelf met € 0,21 per kWh, een verwachte gemiddelde prijs voor 2026 tot 2040. Wij gebruiken € 0,32 als indicatie van een huidige all-in prijs. Je eigen tarief staat op je jaarnota.

De grootste sluipverbruikers in huis

Welke apparaten het meest sluipen, verschilt per huis. De tabel hieronder geeft een indicatie op basis van cijfers van Milieu Centraal, metingen van Enpuls en de Europese eisen. De kosten zijn berekend met € 0,32 per kWh.

ApparaatSluipverbruik (indicatie)kWh per jaarKosten per jaar
Nieuwe tv, gewone stand-bymax. 0,5 Wca. 4ca. € 1,20
Tv met snelstart of netwerkfunctiestot 7,7 Wtot ca. 56tot ca. € 18
Moderne decoder (settopbox)wisselend28 tot 110€ 9 tot € 35
Oudere decoder of hoge stand-bystandhoogsoms meer dan 400meer dan € 125
Modem/router (continu aan)ca. 9 Wca. 78ca. € 25
Spelcomputer in rustmodus (20 uur per dag)ca. 8 Wca. 60ca. € 19
Nieuwe telefoonlader zonder telefoonmax. 0,1 Wca. 0,9ca. € 0,30
Slimme stekker (eigen verbruik)0,3 tot 2 W2,6 tot 17,5€ 0,85 tot € 5,60

Tv, decoder en settopbox

Bij de tv zit het sluipverbruik vaak niet in het scherm, maar in het kastje eronder. Volgens Milieu Centraal gebruikt een moderne decoder 28 tot 110 kWh per jaar, uitgaande van vier uur kijken en twintig uur stand-by per dag. Oudere decoders, of decoders in een stand-bystand als “Hoog” of “Actief”, kunnen in sommige gevallen boven de 400 kWh per jaar uitkomen. Kijk daarom in het menu of er een zuinigere stand-bystand is. Die start iets langzamer op, maar scheelt al snel tientallen euro’s.

Modem, router en wifi-versterkers

Een modem staat meestal 24 uur per dag aan. Enpuls mat bij een modem bijna 9 watt, een wifi-versterker zat rond de 3 watt. Het modem ’s nachts uitzetten kan, maar houd rekening met telefonie via internet, slimme apparaten en de alarmfunctie van bijvoorbeeld een rookmelder of zorgsysteem. Wifi-versterkers in kamers waar je ’s nachts niets doet, zijn vaak een makkelijker begin.

Spelcomputer, audio en computer

Moderne spelcomputers hebben vaak een rust- of snelstartmodus om updates te downloaden en sneller op te starten. In de Enpuls-meting zat een spelcomputer op ruim 8 watt. Zet in de instellingen de energiebesparende modus aan, of schakel het apparaat helemaal uit als je er dagen niet mee speelt. De ANWB noemt voor computer, modem, router en printer samen 100 tot meer dan 200 kWh per jaar.

Laders en adapters

Een moderne telefoonlader zonder telefoon eraan mag volgens de Europese eisen hooguit 0,1 watt gebruiken. Dat is minder dan € 0,30 per jaar. Oudere adapters, transformatoren voor halogeenverlichting en goedkope voedingen zonder keurmerk kunnen wel meer verbruiken.

Sluipverbruik meten: zo doe je dat

Met een energiemeter per apparaat

Een energiemeter (tussenstekker) plaats je tussen het stopcontact en het apparaat. Je ziet dan hoeveel watt het apparaat gebruikt, aan en in stand-by. Volgens Milieu Centraal kost zo’n meter een tientje tot enkele tientallen euro’s. Meet bij voorkeur een hele dag of nacht, zodat je ook pieken meeneemt, zoals een decoder die ’s nachts updates ophaalt.

Met je slimme meter: kijk naar de basislast

Heb je een slimme meter, dan kun je je totale sluipverbruik schatten aan de hand van je nachtverbruik. Zo pak je dat aan:

  1. Open de app of website van je energieleverancier of netbeheerder, of een app die op de P1-poort van de meter is aangesloten.
  2. Zoek het verbruik per uur van een gewone nacht, bijvoorbeeld tussen 2.00 en 5.00 uur, als iedereen slaapt.
  3. Neem het laagste uur. Een uurverbruik van 0,12 kWh betekent dat er continu ongeveer 120 watt loopt: de basislast van je huis.
  4. Trek daar de apparaten af die echt door moeten, zoals koelkast, vriezer, ventilatie en cv-pomp. Wat overblijft, is grotendeels sluipverbruik.

Een rekenvoorbeeld: een basislast van 120 watt is 120 × 8,76 = ruim 1.050 kWh per jaar, ongeveer € 336. Als je daar 40 watt van weet weg te halen, scheelt dat circa 350 kWh en zo’n € 112 per jaar.

Europese regels voor stand-by

Dat nieuwe apparaten veel minder sluipen dan oude, komt door Europese ecodesign-eisen. Sinds 9 mei 2025 geldt verordening (EU) 2023/826, die de oudere regels uit 2008 vervangt. Voor huishoudelijke en kantoorapparaten gelden onder meer deze maxima:

  • Uit-stand en stand-by: maximaal 0,5 watt.
  • Stand-by met een display of statusinformatie: maximaal 0,8 watt.
  • Netwerkstand-by: afhankelijk van het type apparaat 2 tot 8 watt, vanaf 2027 2 tot 7 watt.
  • Vanaf 2027 gaat de grens voor de uit-stand omlaag naar 0,3 watt.

Voor tv’s en externe voedingen (laders) bestaan aparte Europese verordeningen met vergelijkbare eisen. De regels gelden alleen voor apparaten die nieuw op de markt komen. Een tv of decoder van tien jaar oud valt er niet onder. Wie een oud apparaat vervangt, kan bij zuinige apparaten ook letten op het verbruik in netwerkstand-by.

Praktische tips tegen sluipverbruik

  • Schakelbare stekkerdoos: zet apparaten die bij elkaar horen op één stekkerdoos met schakelaar, zoals tv, decoder, spelcomputer en soundbar. Met één klik is alles echt uit. Zet het modem op een eigen stopcontact als je dat aan wilt laten.
  • Bespaarstekker of schakelklok: schakelt een apparaat op vaste tijden uit. Volgens Milieu Centraal gebruiken ze zelf 0,1 tot 0,3 watt en kosten ze ongeveer € 10 tot € 50.
  • Slimme stekker: handig om op afstand of op schema te schakelen en vaak ook om te meten. Maar hij verbruikt zelf ook stroom: tests laten 0,3 tot 2 watt zien. Zet je er een apparaat mee uit dat zelf maar 0,5 watt in stand-by gebruikt, dan verbruik je dus meer. Gebruik slimme stekkers alleen bij apparaten die flink sluipen.
  • Instellingen aanpassen: kies op tv, decoder en spelcomputer de zuinigste stand-bystand en schakel snelstart uit als je die niet nodig hebt.

Meer manieren om je stroomverbruik omlaag te krijgen, zoals zuiniger wassen en koken, vind je in onze tips om energie te besparen en in de categorie energie besparen.

Veelgestelde vragen

Wat is een normaal sluipverbruik?

Er bestaat geen officiële norm. Metingen en schattingen komen voor een gemiddeld huishouden uit op ongeveer 40 tot 50 watt continu, oftewel 350 tot 450 kWh per jaar. Met vooral nieuwe apparaten en een schakelbare stekkerdoos kan het een stuk lager.

Kan ik mijn modem ’s nachts uitzetten?

Dat kan, en het scheelt bij 9 watt een derde van het jaarverbruik, ongeveer € 8 per jaar. Doe het alleen als niets in huis afhankelijk is van internet, zoals vaste telefonie via internet, een alarmsysteem of zorgapparatuur.

Bespaart een slimme stekker altijd energie?

Nee. Een slimme stekker gebruikt zelf 0,3 tot 2 watt. Alleen bij apparaten die meer sluipen dan de stekker zelf verbruikt, zoals een oude decoder of een spelcomputer in rustmodus, levert hij netto iets op.

Bronnen