Moet je de verwarming ’s nachts lager zetten of kun je hem beter gewoon laten aanstaan? Die vraag komt elke winter terug, en het eerlijke antwoord is: het hangt af van hoe je huis verwarmd wordt. Met een cv-ketel en radiatoren levert nachtverlaging vrijwel altijd geld op. Met vloerverwarming of een warmtepomp kan te veel verlagen juist averechts werken.
In dit artikel lees je wat Milieu Centraal adviseert, hoeveel graden je omlaag kunt, wat het oplevert en hoe je de ochtend weer comfortabel begint.
Kort samengevat
- Met een cv-ketel en radiatoren is het zinvol om de verwarming ’s nachts lager te zetten: Milieu Centraal adviseert 15 graden.
- Volgens Milieu Centraal scheelt dat in een gemiddeld huis met cv-ketel ongeveer 60 euro per jaar.
- Heb je vloerverwarming of een volledig elektrische warmtepomp, ga dan niet lager dan 17 à 18 graden, of verlaag helemaal niet.
- Bij een warmtepomp hangt het af van de isolatie: hooguit 1 tot 2 graden lager, in een goed geïsoleerd huis niet.
- Een klokthermostaat of slimme thermostaat regelt de nachtverlaging en het opwarmen in de ochtend automatisch.
Verwarming ’s nachts lager zetten: waarom het werkt
Een huis verliest continu warmte via muren, ramen, dak en vloer. Hoe groter het verschil tussen binnen en buiten, hoe sneller die warmte weglekt. Laat je de temperatuur ’s nachts zakken, dan is dat verschil kleiner en verliest je huis minder warmte. Die besparing is groter dan de extra energie die het kost om het huis ’s ochtends weer op te warmen.
Het idee dat opwarmen meer kost dan de hele nacht doorstoken klopt dus niet voor een gewone cv-ketel met radiatoren. Radiatoren reageren relatief snel, waardoor een kamer in de ochtend vlot weer op temperatuur is. Voor trage systemen ligt dat anders, daarover verderop meer.
Wat adviseert Milieu Centraal?
Milieu Centraal geeft per verwarmingssysteem een ander advies. De belangrijkste punten:
- Cv-ketel met radiatoren: zet de thermostaat ’s nachts op 15 graden, het liefst al een uur voordat je gaat slapen. Het huis koelt langzaam af, dus je merkt daar in de avond weinig van.
- Vloerverwarming of volledig elektrische warmtepomp: zet de thermostaat op 17 of 18 graden. Anders duurt het opwarmen in de ochtend te lang.
- Warmtepomp, afhankelijk van isolatie: bij een goed geïsoleerd huis, vloerverwarming of een bodemwarmtepomp niet verlagen. Bij redelijke isolatie 1 graad lager, bij matige isolatie 2 graden lager.
| Verwarmingssysteem | Advies voor de nacht | Toelichting |
|---|---|---|
| Cv-ketel met radiatoren | 15 graden | Radiatoren warmen snel op; nachtverlaging levert duidelijk wat op |
| Cv-ketel met vloerverwarming | 17 à 18 graden | Vloer warmt traag op; diep verlagen geeft een koude ochtend |
| Hybride warmtepomp | 1 à 2 graden lager dan overdag | 1 graad bij redelijke, 2 graden bij matige isolatie |
| Volledig elektrische warmtepomp | 17 à 18 graden of niet verlagen | Opwarmen vraagt veel vermogen en verlaagt het rendement |
| Goed geïsoleerd huis met warmtepomp en vloerverwarming | Niet verlagen | Het huis koelt nauwelijks af; verlagen levert weinig of niets op |
Hoeveel bespaar je met nachtverlaging?
Volgens Milieu Centraal bespaar je ongeveer 60 euro per jaar als je de thermostaat ’s nachts op 15 graden zet. Dat bedrag geldt voor een matig geïsoleerde hoekwoning uit 1970 met een cv-ketel en twee bewoners, bij een gasprijs van 1,37 euro per kuub. Die gasprijs is de verwachte gemiddelde prijs voor de lange termijn; je eigen tarief hangt af van je energiecontract.
Woon je in een groot, slecht geïsoleerd huis, dan bespaar je meer. In een klein, goed geïsoleerd huis is de besparing kleiner, omdat het huis ’s nachts minder afkoelt en er dus ook minder warmte te besparen valt. Voor de hybride warmtepomp noemt Milieu Centraal een besparing van ongeveer 50 euro per jaar door de thermostaat in ruimtes waar je niet bent lager te zetten (bij een matig geïsoleerde hoekwoning).
Wil je weten wat het in jouw situatie oplevert, dan kun je de Bespaartest van Milieu Centraal invullen. Meer manieren om je energierekening omlaag te krijgen vind je in onze tips om energie te besparen.
Vloerverwarming en warmtepomp: liever niet te veel verlagen
Vloerverwarming is een traag systeem. De leidingen liggen in een dekvloer van bijvoorbeeld zandcement of anhydriet, en die grote massa moet eerst opwarmen voordat je er iets van merkt. Zet je de thermostaat ’s avonds flink lager, dan kan het uren duren voordat het ’s ochtends weer aangenaam is. Milieu Centraal raadt bij vloerverwarming daarom af om ’s nachts veel te verlagen.
Bij een warmtepomp speelt nog iets anders mee. Een warmtepomp werkt het zuinigst als hij lang en rustig op een lage watertemperatuur draait. Moet hij ’s ochtends een groot temperatuurverschil inhalen, dan gaat hij harder en op een hogere watertemperatuur werken. Dat kost relatief veel stroom. Volgens Milieu Centraal kan dat meer energie kosten dan het huis de hele nacht op temperatuur houden. Bij een hybride warmtepomp kan bovendien de cv-ketel bijspringen om snel op te warmen, waardoor je meer gas verbruikt dan nodig.
Meer weten over zuinig stoken met een warmtepomp? Kijk dan in onze categorie warmtepompen.
Nachtverlaging en ochtendopwarming goed instellen
Met een paar eenvoudige stappen haal je het meeste uit nachtverlaging zonder dat je ’s ochtends in een koud huis opstaat:
- Laat de temperatuur ongeveer een uur voor bedtijd zakken. Het huis koelt langzaam af, dus je zit ’s avonds niet in de kou.
- Laat de verwarming bij radiatoren ongeveer een kwartier voor het opstaan weer aanslaan. Dat is volgens Milieu Centraal meestal genoeg.
- Stel bij vloerverwarming of een warmtepomp een kleiner verschil in, zodat het opwarmen niet te lang duurt en het systeem rustig kan blijven draaien.
- Stel per dag andere tijden in als je doordeweeks en in het weekend op verschillende tijden opstaat.
- Ga je onverwacht vroeger naar bed, zet de thermostaat dan zelf lager. Een wekker op je telefoon of een briefje op de slaapkamerdeur helpt als je geen programmeerbare thermostaat hebt.
Let ook op de slaapkamer zelf. Veel mensen slapen prima bij een lage temperatuur. Zet de radiatorkraan in de slaapkamer laag of dicht als je daar overdag niet bent, en houd de deur dicht zodat warmte uit de rest van het huis niet wegloopt.
Klokthermostaat of slimme thermostaat?
Met een klokthermostaat stel je vaste tijden in waarop de temperatuur omlaag en weer omhoog gaat. Je kunt het programma tijdelijk overrulen zonder dat je instellingen verloren gaan. Voor nachtverlaging is dat vaak al voldoende.
Een slimme thermostaat gaat een stap verder. Een zelflerend model berekent hoe lang je huis nodig heeft om op te warmen en start de ketel precies op tijd, zodat het warm is op het moment dat je opstaat. Sommige modellen zien ook of je thuis bent. Milieu Centraal noemt een besparing van ongeveer 14 procent op gas voor verwarming, maar dan gaat het om huishoudens die nog niet bewust stoken. Let je al goed op, of is je huis goed geïsoleerd, dan bespaar je weinig extra. Een slimme thermostaat die voor een hr-ketel is gemaakt, werkt vaak niet met een warmtepomp; die heeft meestal een eigen, passende thermostaat.
Veelgestelde vragen
Hoeveel graden moet de verwarming ’s nachts?
Met een cv-ketel en radiatoren adviseert Milieu Centraal 15 graden. Bij vloerverwarming of een volledig elektrische warmtepomp is 17 à 18 graden verstandiger. Bij een warmtepomp in een goed geïsoleerd huis kun je de temperatuur beter gelijk houden.
Kost het opwarmen in de ochtend niet meer dan je bespaart?
Bij een cv-ketel met radiatoren niet: een koeler huis verliest minder warmte, en dat weegt zwaarder dan het opwarmen. Bij vloerverwarming en warmtepompen kan grote nachtverlaging wel nadelig uitpakken, vooral door het lagere rendement van een warmtepomp bij snel opwarmen.
Kan ik de verwarming ’s nachts helemaal uitzetten?
Dat kan, maar 15 graden instellen werkt als een veilige ondergrens. In veel huizen zakt de temperatuur in één nacht toch niet veel verder, terwijl je bij strenge vorst geen risico loopt dat leidingen bevriezen of het huis te koud en vochtig wordt.
Heeft nachtverlaging zin in een goed geïsoleerd huis?
Minder. Een goed geïsoleerd huis koelt ’s nachts nauwelijks af, dus er valt weinig te besparen. Bij een warmtepomp met vloerverwarming adviseert Milieu Centraal dan om de temperatuur niet te verlagen.
