TL vervangen door LED: zo doe je het veilig

Hangt er in je garage, schuur, zolder of keuken nog een tl-buis die knippert bij het aanzetten? Dan is tl vervangen door led een logische stap. Nieuwe tl-buizen zijn niet meer te koop zodra de winkelvoorraad op is, en een ledbuis verbruikt minder stroom en gaat langer mee.

Het vervangen zelf is vaak een klus van vijf minuten, maar alleen als je de juiste ledbuis kiest voor jouw armatuur. In dit artikel lees je hoe je dat herkent, wanneer je zelf aan de slag kunt en wanneer je beter een elektricien inschakelt.

Kort samengevat

Nieuwe T5- en T8-tl-buizen mogen sinds 24 augustus 2023 in de EU niet meer op de markt worden gebracht. Restvoorraad mag nog worden verkocht.
In een armatuur met starter vervang je de tl-buis door een ledbuis voor dat systeem en zet je de meegeleverde led-starter terug. Daar komt geen elektricien aan te pas.
Haal je het voorschakelapparaat weg of pas je de bedrading aan, dan vervalt de CE-markering van het armatuur. Laat dat over aan een installateur.
Kijk naar type (T5 of T8), lengte en lumen. Een ledbuis geeft vaak minder licht dan een goede tl-buis van dezelfde lengte.
De besparing ligt rond de 20 tot 50 procent ten opzichte van gewone tl. Thuis, met weinig branduren, gaat het meestal om enkele euro’s per buis per jaar.

Waarom tl vervangen door led?

Tl-buizen bevatten kwik. Daarom zijn de Europese uitzonderingen voor kwik in verlichting grotendeels ingetrokken. Sinds 24 augustus 2023 mogen tl-buizen van het type T5, T8 en T12 in de EU niet meer worden geproduceerd of op de markt gebracht. Voor T9-buizen en speciale ‘food’-buizen geldt dat sinds februari 2025. Winkels mogen hun bestaande voorraad nog verkopen, maar die wordt steeds kleiner.

Daarnaast heeft led een paar praktische voordelen: de buis is direct aan zonder te knipperen, wordt minder warm en gaat langer mee. Een ledbuis van een bekend merk is vaak opgegeven voor zo’n 30.000 branduren. Ook op andere plekken in huis is de overstap snel gemaakt; lees bijvoorbeeld hoe je halogeen vervangt door led.

Welke tl-buis heb je: T5 of T8?

De letter T staat voor ’tubular’ en het getal voor de diameter in achtsten van een inch. In de praktijk herken je ze zo:

T8: ongeveer 2,5 cm dik, met een G13-voet (twee pinnen op 13 mm afstand). Op de buis staat vaak ‘TL-D’. Dit is de klassieke tl-buis die knippert bij het starten, meestal in een armatuur met een losse starter.
T5: ongeveer 1,5 cm dik, met een kleinere G5-voet. T5 werkt altijd met een elektronisch voorschakelapparaat (HF) en heeft geen starter. Het is al een zuinigere vorm van tl.
T12: een oudere, dikke buis (ongeveer 3,8 cm). Die kom je thuis nog maar zelden tegen.

Let ook op de lengte. Een tl-buis van 120 cm is niet 120 cm ‘van pin tot pin’ maar net iets korter (bij T8 bijvoorbeeld 1.199 mm, bij T5 1.149 mm). T5 en T8 zijn dus niet onderling uitwisselbaar, ook niet als de lengte ongeveer klopt.

Lengtes, watt en lumen vergelijken

Kies een ledbuis op lengte en lichtopbrengst (lumen), niet op watt. Let op: veel ledbuizen geven minder licht dan een goede tl-buis van dezelfde lengte. Volgens Stimular is het ongeveer tweederde. Werk je in een schuur of werkplaats en wil je evenveel licht, kies dan een variant met hogere lichtopbrengst (vaak aangeduid als HO of ‘high output’).

T8-lengte	Tl-buis	Lumen tl (indicatie)	Ledbuis (indicatie)	Lumen led (indicatie)
60 cm	18 W	ca. 1.300 lm	8 tot 10 W	ca. 800 tot 1.100 lm
120 cm	36 W	ca. 3.100 tot 3.350 lm	14 tot 18 W	ca. 1.600 tot 2.500 lm
150 cm	58 W	ca. 5.000 lm	20 tot 24 W	ca. 2.300 tot 3.700 lm

De waarden zijn een indicatie; kijk voor de exacte cijfers op de verpakking. Een voorbeeld: een Philips CorePro-ledbuis van 120 cm verbruikt 17,6 W en geeft 1.800 lumen, terwijl een Philips TL-D Super 80 van 36 W ongeveer 3.100 lumen geeft. Let ook op de lichtkleur: 3000 K is warm wit, 4000 K neutraal wit (prettig om te werken) en 6500 K koel daglichtwit.

Tl vervangen door led in een armatuur met starter

Dit is de makkelijkste situatie. Heeft je armatuur een losse starter (een klein cilindertje dat je met een kwartslag uit de armatuur draait), dan zit er vrijwel zeker een conventioneel voorschakelapparaat in. Daarvoor bestaan ledbuizen die je zonder aanpassingen plaatst, vaak aangeduid als ‘EM’, ‘voor conventioneel VSA’ of ‘EM/Mains’. Bij zo’n buis zit een led-starter: een dummy die alleen de stroom doorlaat en meestal een zekering bevat.

Zet de schakelaar uit en draai voor de zekerheid de groep in de meterkast uit.
Draai de oude tl-buis een kwartslag en haal hem uit de fittingen.
Draai de oude starter linksom uit de houder.
Plaats de led-starter die bij de ledbuis hoort. Laat de starterhouder nooit leeg.
Zet de ledbuis in de fittingen en draai hem een kwartslag tot hij vastzit. Controleer of het licht naar beneden schijnt.
Zet de stroom weer aan en test.

Omdat je alleen de lamp en de starter vervangt en het voorschakelapparaat blijft zitten, blijft de CE-markering van het armatuur geldig. Dat schrijft ook RVO. Haal je de starter weg zonder er een led-starter voor terug te plaatsen, dan heb je het armatuur wel gewijzigd.

Twee aandachtspunten. Sommige armaturen hebben twee korte buizen achter elkaar op één voorschakelapparaat (een duo- of tandemschakeling). Niet elke ledbuis werkt daarin, dus check de verpakking. En een ledbuis straalt alleen naar beneden, terwijl een tl-buis rondom straalt. In een armatuur met reflector kan het licht daardoor anders vallen.

Armatuur met HF-voorschakelapparaat

Zit er geen starter in, dan heeft je armatuur waarschijnlijk een elektronisch (HF) voorschakelapparaat. Dat geldt altijd voor T5. Er zijn ledbuizen die geschikt zijn voor HF-voorschakelapparaten, maar ze werken niet met elk merk en type. Fabrikanten publiceren daarvoor compatibiliteitslijsten. Het type van je voorschakelapparaat staat meestal op een sticker in de armatuur.

Vind je geen passende buis, of is het armatuur oud, dan is een compleet nieuw ledarmatuur vaak de eenvoudigste en veiligste oplossing. Let er wel op dat bij veel nieuwe armaturen de leds vast zijn ingebouwd. Bij een defect vervang je dan het hele armatuur.

Armatuur ombouwen: laat dat aan een elektricien over

Je kunt een armatuur ook ombouwen zodat de ledbuis rechtstreeks op netspanning (230 volt) werkt. Het voorschakelapparaat en de starter verdwijnen dan en de bedrading wordt aangepast. Dat scheelt een paar watt aan verlies in het voorschakelapparaat, maar het is geen klus voor een doe-het-zelver.

CE-markering vervalt: volgens RVO vervalt de CE-markering zodra je het voorschakelapparaat verwijdert of de bedrading wijzigt. Het armatuur moet dan opnieuw worden beoordeeld en de aansprakelijkheid ligt bij wie de ombouw deed.
Verzekering: na brand of schade kijkt een verzekeraar of het armatuur volgens de voorschriften is aangepast.
Gevaar bij terugplaatsen: een omgebouwd armatuur mag niet meer met een tl-buis worden gebruikt. Een installateur plakt daarom een waarschuwingssticker op het armatuur.
Bedrading verschilt per buis: sommige netspanningsbuizen krijgen stroom aan één kant, andere aan beide kanten. Een verkeerde aansluiting kan leiden tot kortsluiting of een schok bij het plaatsen.

Twijfel je over je armatuur, kies dan een ledbuis met led-starter, een nieuw ledarmatuur of schakel een erkend installateur in.

Hoeveel bespaar je met led in plaats van tl?

Volgens Stimular bespaart led ten opzichte van conventionele tl 20 tot 50 procent, en ten opzichte van HF-tl 10 tot 40 procent. Een tl-buis van 36 W verbruikt met starter en conventioneel voorschakelapparaat rond de 42 W. Een vergelijkbare ledbuis zit rond de 18 W, plus een klein verlies in het voorschakelapparaat dat blijft zitten.

Situatie	Branduren per jaar	Besparing per buis (120 cm)	Besparing per jaar (indicatie)
Garage of schuur, 1 uur per dag	365	ca. 8 kWh	ca. € 2
Keuken of hobbyruimte, 3 uur per dag	1.095	ca. 24 kWh	ca. € 7
Werkplaats, 6 uur per dag	2.190	ca. 48 kWh	ca. € 13

Berekend met een verschil van ongeveer 22 W per buis en een stroomprijs van € 0,28 per kWh (gemiddelde variabele prijs in oktober 2026 volgens Overstappen.nl). Bij een armatuur met twee buizen verdubbel je de bedragen. Thuis is de besparing per buis dus bescheiden. De belangrijkste reden om over te stappen is vaak dat tl-buizen verdwijnen en led minder onderhoud vraagt. Meer manieren om je verbruik te verlagen vind je in de categorie energie besparen.

Oude tl-buizen en starters inleveren

Gooi een tl-buis nooit bij het restafval: er zit kwik in. Lever hem heel in bij de milieustraat of bij een winkel die lampen verkoopt. Breekt er toch een buis, lucht de ruimte dan goed en veeg de scherven op met karton in plaats van een stofzuiger. Ook ledbuizen en starters zijn elektronisch afval en horen niet in de afvalbak. Meer over zuinige lampen lees je in de categorie verlichting.

Veelgestelde vragen

Mag ik nog tl-buizen kopen?

Ja, zolang er voorraad is. Sinds 24 augustus 2023 mogen fabrikanten nieuwe T5- en T8-buizen niet meer op de Europese markt brengen, maar winkels mogen hun bestaande voorraad nog verkopen. Een tl-buis die je al hebt, mag je gewoon blijven gebruiken.

Kan ik een ledbuis plaatsen zonder starter?

Bij een armatuur met conventioneel voorschakelapparaat moet er een led-starter in de starterhouder. Alleen in een armatuur dat door een installateur is omgebouwd voor netspanning heb je geen starter meer nodig.

Waarom knippert of zoemt mijn ledbuis?

Vaak past de buis niet goed bij het voorschakelapparaat, bijvoorbeeld een EM-buis in een HF-armatuur of andersom. Ook een duo-schakeling of een slechte led-starter kan de oorzaak zijn. Controleer het type en de compatibiliteit op de verpakking.

Is een ledbuis net zo fel als een tl-buis?

Niet altijd. Veel standaard ledbuizen geven minder lumen dan een tl-buis van dezelfde lengte. Vergelijk daarom de lumen en kies zo nodig een variant met hogere lichtopbrengst.