Wil je je energielabel verbeteren, dan wil je vooral weten welke maatregel je woning echt een letter omhoog helpt en wat dat kost. Het label rekent in kilowattuur primair fossiel energiegebruik per vierkante meter per jaar. Elke maatregel haalt daar een stuk vanaf, maar het ene stuk is veel groter dan het andere.
In dit artikel zie je per maatregel wat die ongeveer doet voor je label, in welke volgorde je ze het beste neemt, wat ze indicatief kosten en hoe een tussenwoning van label D naar B kan. Hoe je een label aanvraagt en wat de NTA 8800-methode inhoudt, lees je in ons artikel over het energielabel van je woning.
Kort samengevat
- Van label D (250 tot 290 kWh/m²) naar B (160 tot 190 kWh/m²) moet je grofweg 60 tot 130 kWh/m² per jaar van je score afhalen.
- Dakisolatie en spouwmuurisolatie leveren in een tussenwoning de grootste winst aan de gebouwschil. Spouwmuurisolatie is met zo'n € 800 verreweg de goedkoopste stap.
- Zonnepanelen en een warmtepomp tellen wél mee in het label. Ledlampen, zuinige apparaten en je eigen stookgedrag niet.
- Isoleer eerst, regel daarna ventilatie en pas dan de installatie en zonnepanelen.
- Een beter label geeft extra hypotheekruimte en volgens onderzoek gemiddeld een paar procent hogere woningwaarde. Laat na de verbouwing een nieuw label maken, anders telt de verbetering nergens mee.
Hoeveel kWh/m² scheelt het tussen de labels?
De labelletter hangt af van het berekende primair fossiel energiegebruik in kWh per vierkante meter gebruiksoppervlakte per jaar. Hoe lager, hoe beter. Voor de stappen die voor de meeste bestaande woningen haalbaar zijn, gelden deze grenzen:
| Label | Primair fossiel energiegebruik (kWh/m² per jaar) | Afstand tot volgende letter |
|---|---|---|
| F | 335 tot 380 | 45 kWh/m² |
| E | 290 tot 335 | 45 kWh/m² |
| D | 250 tot 290 | 40 kWh/m² |
| C | 190 tot 250 | 60 kWh/m² |
| B | 160 tot 190 | 30 kWh/m² |
| A | 105 tot 160 | 55 kWh/m² |
Twee dingen vallen op. De stap van C naar B is relatief klein, maar de stap van D naar C is juist breed. Sta je net boven een grens, dan kan één maatregel al een letter schelen. Zit je onderin een klasse, dan heb je er soms twee of drie nodig. Kijk daarom op je huidige label naar het precieze getal, niet alleen naar de letter.
Het label rekent met standaardgebruik van het gebouw. Wat je zelf doet, zoals de thermostaat lager zetten, ledlampen of een zuinige koelkast, telt niet mee. Alleen maatregelen aan de gebouwschil en de vaste installaties veranderen de score.
Energielabel verbeteren: wat levert elke maatregel op?
Milieu Centraal berekent per woningtype wat een maatregel kost en hoeveel gas je ermee bespaart. Die gasbesparing kun je grofweg vertalen naar het label: één kuub aardgas bevat ongeveer 9,8 kWh. In de tabel hebben we dat voor een tussenwoning met zo'n 110 m² omgerekend. Dat is een eigen, indicatieve berekening: de energieadviseur rekent met de exacte gegevens van jouw huis.
| Maatregel (tussenwoning) | Kosten indicatief | Gasbesparing per jaar | Effect op label (indicatie) |
|---|---|---|---|
| Spouwmuurisolatie | € 800 | 180 m³ | circa 15 kWh/m² |
| Schuin dak isoleren | € 6.000 | 320 m³ | circa 30 kWh/m² |
| Vloerisolatie | € 2.150 | 80 m³ | circa 7 kWh/m² |
| Dubbel glas naar hr++-glas (hoekwoning, 22 m²) | € 4.700 | 70 m³ | circa 6 kWh/m² |
| Hybride warmtepomp 4 kW | € 6.200 | ongeveer de helft van het gas voor verwarming | groot, afhankelijk van je resterende gasverbruik |
| 8 zonnepanelen (3.000 kWh per jaar) | € 3.200 | geen, wel eigen stroom | circa 25 tot 30 kWh/m² of meer |
Kosten zijn gemiddelden van Milieu Centraal, inclusief btw en plaatsen, vóór aftrek van subsidie. De gasbesparing geldt als je van geen naar goede isolatie gaat. Had je al iets isolatie, dan is de winst kleiner.
Isolatie: dak en spouwmuur eerst
Bij een tussenwoning verlies je de meeste warmte via het dak, omdat de zijmuren aan de buren grenzen. Dakisolatie levert daardoor de grootste sprong, maar is ook de duurste isolatiestap. Op ons artikel over dakisolatie en de kosten lees je wat een schuin dak, plat dak of zoldervloer kost. Spouwmuurisolatie is goedkoop en snel, als je een lege spouw hebt. Vloerisolatie en glas leveren minder op voor het label, maar wel merkbaar meer comfort.
Ventilatie telt mee
De adviseur kijkt ook naar je ventilatiesysteem. Mechanische ventilatie met warmteterugwinning of een systeem dat op CO₂ of vocht regelt, scoort beter dan alleen roosters en een afzuigbox. Belangrijker nog: als je kieren dicht en isoleert, moet je goed ventileren. Op de nieuwe labels staat ventilatie met warmteterugwinning daarom vaak als advies bij isoleren.
Warmtepomp en zonnepanelen tellen ook mee
Een hybride warmtepomp vervangt een groot deel van het gas voor verwarming door stroom. In een matig geïsoleerde hoekwoning daalt het gasverbruik volgens Milieu Centraal van ongeveer 1.360 naar 680 kuub per jaar. Dat drukt de score flink. Een volledig elektrische warmtepomp gaat nog verder, maar vraagt een redelijk goed geïsoleerd huis en kost met buitenunit zo'n € 12.000 vóór subsidie.
Zonnepanelen worden in de berekening van het fossiele energiegebruik afgetrokken. Acht panelen die samen 3.000 kWh per jaar opwekken, verlagen de score van een woning van 110 m² met ruwweg 27 kWh/m². Het label waardeert opgewekte stroom, ongeacht of je die zelf gebruikt. Op je energierekening is dat na het einde van de salderingsregeling anders, maar voor de letter maakt het niet uit.
In welke volgorde pak je het aan?
De methode achter het label volgt de Trias Energetica: eerst je energievraag beperken, dan hernieuwbare energie, en wat overblijft zo zuinig mogelijk opwekken. Die volgorde werkt ook in de praktijk:
- Isoleren en kierdichting. Begin met de goedkoopste maatregelen met veel effect, zoals spouwmuur en dak. Isoleer in één keer goed, zodat je het werk niet later opnieuw hoeft te doen.
- Ventilatie op orde. Een goed geïsoleerd huis heeft gecontroleerde ventilatie nodig.
- Glas en vloer. Vervang glas liefst als de kozijnen of het glas toch aan vervanging toe zijn.
- Warmtepomp. Na isolatie kan een kleinere warmtepomp volstaan en werkt die zuiniger.
- Zonnepanelen. Snel en betaalbaar voor het label, maar ze maken een slecht geïsoleerd huis niet comfortabeler.
Rekenvoorbeeld: tussenwoning van label D naar B
Stel: je hebt een tussenwoning uit de jaren zeventig van 110 m² met label D en een score van 270 kWh/m². De spouw is leeg, het schuine dak is niet geïsoleerd, er zit dubbel glas in en je stookt met een cv-ketel. Voor label B moet je onder de 190 kWh/m² komen, dus ongeveer 80 kWh/m² eraf.
| Stap | Kosten indicatief | Score na stap (indicatie) | Label |
|---|---|---|---|
| Uitgangssituatie | € 0 | 270 kWh/m² | D |
| Spouwmuurisolatie | € 800 | circa 255 kWh/m² | D |
| Dakisolatie schuin dak | € 6.000 | circa 225 kWh/m² | C |
| Vloerisolatie | € 2.150 | circa 218 kWh/m² | C |
| 10 zonnepanelen (3.800 kWh per jaar) | € 3.800 | circa 185 kWh/m² | B |
| Totaal | circa € 12.750 vóór subsidie | circa 85 kWh/m² lager | D naar B |
Zonder zonnepanelen kun je B ook halen met een hybride warmtepomp na de isolatie, die het resterende gasverbruik ongeveer halveert. Dat is duurder, maar je bespaart er meer gas mee. Op de isolatiemaatregelen en de warmtepomp kun je subsidie krijgen via de ISDE; kijk voor de actuele bedragen en voorwaarden bij RVO. Wil je een berekening voor je eigen huis, gebruik dan de gratis Verbetercheck van Verbeterjehuis.nl.
Let op: dit voorbeeld is een vereenvoudiging. In werkelijkheid hangen de stappen ook af van je raamoppervlak, de oriëntatie, de bestaande installatie en wat de adviseur kan aantonen.
Wat levert een hoger energielabel op?
Bij aankoop van een woning met een beter label mag je vanaf 2026 meer lenen. Voor verduurzamen telt het label waarmee je begint:
| Huidig label | Extra leenruimte voor energiebesparende maatregelen | Extra leenruimte bij aankoop (t.o.v. E, F, G) |
|---|---|---|
| E, F, G | € 20.000 | € 0 |
| C, D | € 15.000 | € 5.000 |
| A, B | € 10.000 | € 10.000 |
| A+, A++ | € 10.000 | € 20.000 |
Heb je label D en wil je verbouwen, dan kun je dus tot € 15.000 extra lenen voor de maatregelen, mits je inkomen en de woningwaarde het toelaten. Vaak gaat dat via een bouwdepot met offertes of een energiebespaarbudget. Een hogere lening kan wel in een hogere risicoklasse vallen.
Op de woningwaarde is het effect bescheiden. Volgens cijfers van Calcasa, aangehaald door De Hypotheker, zijn energiezuinige woningen gemiddeld zo'n 4 procent duurder dan woningen met een lager label. Locatie en aanbod wegen zwaarder. De belangrijkste opbrengst blijft dus een lagere energierekening en een comfortabeler huis.
Nieuw energielabel laten maken na de verbouwing
Je oude label blijft tien jaar geldig, ook als je huis inmiddels veel zuiniger is. Wil je dat de verbetering meetelt, bijvoorbeeld bij verkoop of bij een nieuwe hypotheek, dan laat je een nieuw label maken door een erkende energieadviseur. Het nieuwe label vervangt het oude.
- Bewaar facturen, productbladen en offertes met de Rc-waarde van de isolatie en de U-waarde van het glas.
- Maak foto's tijdens het werk, vooral van isolatie die later achter afwerking verdwijnt.
- Laat het label pas maken als alle maatregelen klaar zijn, zodat je maar één keer betaalt.
Meer over labels en verduurzaming vind je in onze rubriek energielabel.
Veelgestelde vragen
Welke maatregel verbetert het energielabel het meest?
In een tussenwoning levert dakisolatie aan de schil meestal de grootste winst. Spouwmuurisolatie geeft de meeste winst per euro. Een (hybride) warmtepomp en zonnepanelen kunnen elk ook flink schelen.
Tellen ledlampen en zuinige apparaten mee voor het label?
Nee. Het label beoordeelt het gebouw en de vaste installaties voor verwarming, warm water, ventilatie en koeling, plus eigen opwekking. Verlichting en apparaten in een woning tellen niet mee.
Kan ik met alleen zonnepanelen een hoger label krijgen?
Vaak wel één letter, soms meer, afhankelijk van het aantal panelen en waar je score zit. Comfort en gasverbruik verbeteren er niet door, dus combineer het liefst met isolatie.
Gaat mijn label vanzelf omhoog na isoleren?
Nee. Je houdt je oude label tot je een nieuw label laat opstellen door een erkende adviseur.
Bronnen
- Milieu Centraal: Spouwmuurisolatie
- Milieu Centraal: Dakisolatie
- Milieu Centraal: Vloerisolatie
- Milieu Centraal: Tripleglas, hr++ of vacuüm
- Milieu Centraal: Hybride warmtepomp
- Milieu Centraal: Volledig elektrische warmtepomp
- Milieu Centraal: Kosten en opbrengst zonnepanelen
- Milieu Centraal: Extra hypotheekruimte voor energiebesparing
- Volkshuisvesting Nederland: Maximale hypotheek op basis van energielabel
- RVO: Infographic energielabel woningen en gebouwen
- ANWB: Energielabel
- De Hypotheker: Energielabel heeft klein effect op woningwaarde


