De regeringspartijen worden gekozen door het volk, maar dat betekend nog niet dat een gekozen regering onzorgvuldige beslissingen kan nemen die ten kosten kunnen gaan voor het volk. Dit bleek in 2015 toen Urgenda een rechtstaat won tegen de regering, die naar hun oordeel niet voldoende acties ondernam om de Co2 reductie met 25% terug te brengen (max. 2 graden) zoals in het klimaat akkoord van Parijs 2015 was afgesproken.

De Nederlandse rechtstaat oordeelde

Gelukkig hebben we in Nederland een goed rechtssysteem, dat in kan grijpen als het nodig is en hebben we geen last van corruptie zoals bij andere landen soms wel het geval is. Wel kan de regering in ons land gevoelig zijn voor de lobbyen van multinationals en het grote geld dat de economie eraan verdiend. Zo heeft het heel lang geduurd, voordat we eindelijk de tabak industrie konden berechten en het volk via officiële instanties gewaarschuwd konden worden. Tenslotte waren er voldoende bewijzen en via de rechter zijn veel slachtoffers en actievoerders, die een rechtzaak aan hadden gespannen uiteindelijk in hun gelijk gesteld. Momenteel moeten we nog steeds kunnen bewijzen of bijvoorbeeld bestrijdingsmiddelen een gevaar betekenen voor de mensheid ook al zijn er al bewijzen genoeg. Zo zijn er veel rechtszaken aangespannen tegen Monsanto of Beijer, waarvan er enkele al zijn gewonnen, enkele lopen nog, maar aan gebrek aan voldoende bewijs gaan deze multinationals nog steeds vrijuit.

Asbest slachtoffers kregen na vele rechtszittingen hun gelijk

Zo is bijvoorbeeld asbest een goed voorbeeld. Na de oorlog was het een normaal product wat vooral voor daken werdt gebruikt. Maar meer en meer mensen die met asbest werkte kregen kanker en pas in 1969 waren er genoeg bewijzen dat het ook kanker kon veroorzaken. Met deze harde bewijzen kon er een halt toe worden geroepen voor de asbest productie en mocht het niet meer worden gefabriceerd of worden gebruikt.

Omdat het soms moeilijk te bewijzen is of een product daadwerkelijk schadelijk is voor de volksgezondheid, kan het nog jaren duren voordat “het volk” gewaarschuwd kan of mag worden tegen de gevaren. Heb je geen goede bewijslasten, dan zal de ‘gigant’ of multinational dure advocaten in huren om hun product veilig te stellen. Soms starten de multinationals zelf een onderzoek, waarvan de uitslagen in het voordeel van de opdrachtgever, zijn verdraaid. Onderzoek en rechtszaken aanspannen kosten veel tijd en zijn duur, waardoor vaak afgezien wordt van zaken tegen de multinationals. Gelukkig zijn er genoeg (milieu) organisaties die dat geld wel via donaties hebben en aandurven.

Urgenda

In augustus 2015 dagvaardde Urgenda de Staat, omdat hij zijn burgers onvoldoende beschermd tegen de gevolgen van de klimaatopwarming. De Nederlandse staat erkende in 1992 al dat de opwarming van de aarde een dreigend gevaar kan betekenen voor de bevolking en tekende met 190 andere landen voor het eerst het klimaatverdrag. Het klimaatverdrag hield voor de rijke landen in dat ze voor 2020 er een Co2 reductie  moet zijn van 25% of dat de maximale temperatuurstijging niet boven de 2 graden mag komen. Omdat het beleid om de Co2 reductie terug te dringen onvoldoende bleek en hoogstens op een reductie kwam van 17 graden, spande Urgenda in 2015 een rechtszaak aan tegen de regering en won deze. De rechter oordeelde: dat de regering de plicht heeft zijn burgers te beschermen tegen klimaatveranderingen. Wie een gevaar ziet aankomen en de mogelijkheid heeft deze te minimaliseren of te voorkomen heeft de plicht dit ook te doen.

Urgenda heeft met het winnen van deze rechtszaak, baanbrekend werk verricht. De Urgenda zaak zorgde dat andere klimaatactivisten in andere landen ook weer moet kregen om een rechtszaak aan te spannen tegen de regering en met wisselend succes werden deze in wel 20 landen gevoerd. In Nederland ging de regering nog een aantal keren in hoger beroep, maar verloren opnieuw. De rechter oordeelde opnieuw dat de regering, meer moet doen om het volk te beschermen en de Co2 uitstoot moet terug brengen met 25%.

Ook rechtszaken tegen vervuilende bedrijven werden eerder gevoerd door actievoerders, nadat de Urgenda zaak baanbrekend werk had verricht. Zo is er een rechtszaak aangespannen tegen Shell, namens Milieudefensie, zes andere milieu organisaties en 17000 onder andere eisers. De eis is dat Shell zijn productie van olie en gas afbouwt voor 2050. Ook deze rechtszaak is baanbrekend omdat het de eerste rechtszaak is tegen een oliemaatschappij en het ook een opstap kan zijn om andere oliebedrijven aan te klagen.

De advocaat Cox voerde aan dat Shell met het investeren in fossiele brandstoffen niet meewerkt aan de klimaatdoelen van Parijs 2015.

belastingdienst

Momenteel vervuild Shell twee keer zoveel als alle Nederlanders bij elkaar. Natuurlijk zijn de afnemers van fossiele brandstoffen ook schuldig aan de klimaatveranderingen, maar Shell heeft in 2017 zelf al erkend schuldig te zijn aan de klimaatsveranderingen en daar ook openlijk aangegeven daar ook verantwoordelijk voor te zijn. Zo van als je een vervuilend product verkoopt, is daar de fabrikant voor verantwoordelijk en niet de consument.

Shell geeft als tegenargument aan dat hij legaal gehandeld heeft met vergunningen om te naar olie te boren of bijvoorbeeld gas te winnen. Maar gebleken is dat vergunningen niet geen vrijwaring geven, dat Shell alsnog via de rechter gestopt kan worden met zijn negatieve activiteiten.

Verenigde Staten

Grote bedrijven of multinationals in de VS, moeten van de rechter bij het verliezen van de rechtszaak een schade vergoeding betalen aan het slachtoffers. In de Verenigde Staten is het heel normaal dat er een schade vergoeding moet worden betaald als een bedrijf via de rechter schuldig wordt verklaard. Zo kan een persoon die  slachtoffer is geworden van tabak, bestrijdingsmiddelen of bijvoorbeeld asbest, na het winnen van de rechtszaak, miljoenen schade vergoeding krijgen. Meestal heeft het slachtoffer veel gezondheidsschade opgelopen en kan je met de miljoenen aan schadevergoeding niet je gezondheid terug kopen. Toch kan het ervoor zorgen dat de schade voor andere slachtoffers kan worden bespaard of de verkoop ervan wordt veerboden. Soms is een bedrijf of multinational hierdoor gedwongen om te stoppen. Zo zou het best mogelijk kunnen zijn nadat  Shell schuldig is verklaard, dat dit concern mee moet gaan betalen aan klimaatschade of bijvoorbeeld dijkverhoging omdat de zeespiegel door de broeikasgassen is gaan stijgen.

Iedereen kan helpen rechtszaken tegen vervuilers kracht bij te zetten

Momenteel zijn veel grote bedrijven bang om hun goede reputatie te verliezen en  proberen ze op veel manieren “het volk” te laten zien dat ze goedwillend zijn en zich inzetten voor duurzaamheid. Maar veel milieu organisaties zijn daar gelukkig niet gevoelig voor en weten nu de weg naar de rechter te vinden. Vaak zijn deze rechtszaken erg duur en vragen ze om een bijdragen van hun mede activisten. Soms kunnen ook duizenden handtekeningen voldoende zijn om een rechter, gemeente of regering te overtuigen.  Het “volk” blijkt vaak op deze manier en te protesteren heel veel invloed uit te kunnen oefenen. Kortom kijk bij milieu organisaties (Urgenda of bijvoorbeeld Greenpeace) of je ze kan steunen zodat je je stem kan laten horen.