Stikstof slecht voor het milieu en de mens zelf

Digiqole ad

De levensverwachting in Midden-Europa neemt met zes maanden af door blootstelling aan stikstof uit de lucht. De biodiversiteit in twee derde van de Europese bossen neemt met 10 procent af door stikstofneerslag. En 10 miljoen Europeanen consumeren drinkwater met nitraatconcentraties boven veilig geachte grenswaarden, waardoor ze een verhoogde kans op darmkanker lopen. Landbouw, industrie en verkeer verbruiken of verbranden te veel stikstof.

Vervuiling met stikstof kost miljarden

Stikstof is een onvervangbare meststof en een echte levensredder, omdat het de landbouw helpt om de wereldbevolking te voeden maar tegelijk is het een belangrijke vervuiler: in verschillende chemische reacties draagt het in grote bijdrage bij tot fijn stof, ozon en watervervuiling. In Europa alleen al wordt de schade aan de economie op 1 tot 4 procent geschat.

De wetenschappers gingen daarom na welke beperkende maatregelen er mogelijk zijn en wat het effect daarvan is op de volksgezondheid, landbouw en economie. “Het werd duidelijk dat, zonder beperkende maatregelen, de situatie nog zou verslechteren naarmate de wereldwijde vraag naar voedsel groeit.

Consument en producent

Alleen maar een gecombineerde actie van zowel de voedselproducenten als de consument kan het risico aanzienlijk verkleinen, stelt de studie. Nu gaat de helft van de stikstof die op een veld wordt aangebracht namelijk verloren, meegenomen door de wind, het oppervlaktewater of afgebroken door micro-organismen. Daar ligt een grote potentiële winst, zeggen de onderzoekers, als boeren zorgvuldiger bemesten, op maat van het gewas. Er zou ook mee nadruk moeten komen op het recycleren van dierlijke mest.

“Dergelijke maatregelen kosten vele malen minder dan de economische schade van stikstof”, zegt medeauteur Alexander Popp. Maar ook de consument heeft een rol te spelen. “Als consumenten in de rijke landen het wegwerpen van voedsel en de consumptie van vlees met de helft kunnen beperken, dan zou niet alleen hun gezondheid, maar ook hun portemonnee daarvan profiteren.

Voor het eerst zijn voor alle EU-lidstaten de kosten en de baten van stikstof geschat. Baten zijn er vanouds in de vorm van verhoogde opbrengsten en verbeterde kwaliteit van landbouwgewassen door het gebruik van stikstofkunstmest, 25 tot 130 miljard euro per jaar, schatten de onderzoekers met een ruime bandbreedte.

Te veel van het goede

De stikstofvracht is echter te veel van het goede voor de plant. Veel ervan stroomt ongebruikt naar het water. Alleen al door te kwistig gebruik van kunstmest op Europese velden moet 13 tot 65 miljard euro van deze baten worden afgetrokken. ‘Een sterk economisch argument om stikstof efficiënter te gebruiken’,

Daarbij komen kosten voor gezondheidszorg en milieuschade. Chronische luchtwegaandoeningen en verlies van levensverwachting tikken het hardst. ‘Het gaat bij gezondheidsschade vooral om stikstofoxiden als gevolg van verbrandingsprocessen in industrie en verkeer en ammoniak uit de intensieve veehouderij.’

Toenemende kostenpost

Behandeling van luchtwegaandoeningen als astma en COPD vormen een toenemende kostenpost. Al met al schatten de onderzoekers de kosten op 70 tot 320 miljard euro per jaar, ofwel 150 tot 750 euro per Europeaan per jaar, ruim tweemaal de opbrengsten van stikstofgebruik.

Het onderzoek is voor driekwart gebaseerd op een metastudie van bestaande rapporten. Een kwart is nieuw. Daaronder valt behalve de schatting van kosten en baten ook een analyse van de complexe samenhang tussen diverse vormen van stikstofvervuiling. Met paradoxen. Verzurende en vermestende stikstofoxiden zorgen naast milieu- en gezondheidsschade voor vermindering van het broeikaseffect. ‘Het eveneens uit stikstofverbindingen bestaande fijnstof zorgt voor schade, maar heeft ook een verkoelend effect op het klimaat doordat het zonlicht naar de ruimte terugkaatst’.

Door: Guido Sparreboom
Beeld: Groen Nieuws

Digiqole ad

Guido