Overgewicht, diabetes en kwik

Digiqole ad
Kwik is levensgevaarlijk

En het zit gewoon in ons eten en in onze oude vullingen. De relatie van glucose-Fructosestroop en overgewicht, diabetes….en kwik! Er zijn genoeg critici die geloven dat producten met glucose-fructosestroop een directe oorzaak zijn van overgewicht en diabetes. Terwijl de discussie voortgaat over de vraag of glucose-fructosestroop een oorzaak is van het groeiende aantal mensen met overgewicht en diabetes, is in een recent onderzoek een veel ernstiger gezondheidsprobleem aan het licht gekomen: de zoetstof blijkt kwik te bevatten en vormt wellicht een nog grotere bron van dit giftige zware metaal dan vis.

Momenteel zijn er wereldwijd zo’n 50 productiebedrijven die HFCS maken.
De installaties van deze bedrijven, beter bekend als chlooralkali-installaties, gebruiken nog steeds natronloog (natriumhydroxide) bij de productie van HFCS, een verouderde vorm van verwerking die in sommige bedrijven al is vervangen door een veiliger methode. Andere voedingsingrediënten, zoals citroenzuur, worden ook in deze fabrieken geproduceerd.

Het natronloog wordt gemaakt met procédés waarbij kwik wordt gebruikt.
Regelmatig melden fabrikanten dat een gedeelte van het kwik op mysterieuze wijze is verdwenen. Zo melden in 2000 de vier Amerikaanse bedrijven die nog steeds natronloog gebruiken, elk een onverklaarbaar verlies van soms wel zeven ton kwik. Drie Engelse bedrijven melden een soortgelijk verlies, maar de milieu-organisatie Oceana aldaar denkt dat het kwikverlies helemaal niet zo mysterieus is, maar dat het kwik geloosd wordt in de lucht en de watervoorzieningen. Deze organisatie bracht in januari 2005 het rapport Poison Plants (Gifinstallaties) uit waarin ze de drie Engelse bedrijven ervan beschuldigt verantwoordelijk te zijn voor eenderde van de totale kwikemissie in de lucht en bijna de helft van alle emissie in de watervoorzieningen van Engeland.

Toch verklaart deze uitstoot van kwik in het milieu maar een fractie van het totale ‘verlies’ aan kwik. In 2003 meldden negen van de installaties wereldwijd waar kwik gebruikt werd, dat er 8 ton kwik in de lucht en het water waren afgescheiden. Daarmee konden ze nog niet verklaren waar de overige verdwenen 30 ton gebleven was, die ze aan het Amerikaanse Environmental Protection Agency (EPA) gemeld hadden voor het jaarrapport van dat bureau2. Gezien deze feiten en de rommelige veiligheidsprocedures is er niet veel fantasie voor nodig om te vermoeden dat een gedeelte van het zogenaamd verdwenen kwik in de HFCS zelf terecht is gekomen, zoals Dufault en haar collega’s ontdekten.

Kwik snacken

De bevindingen van Dufault en haar collega’s waren voor dr. David Wallinga en andere onderzoekers van het Institute for Agriculture and Trade Policy (IATP), een onafhankelijke lobbygroep in Minneapolis, aanleiding een aantal veel verkochte frisdranken en tussendoortjes te kopen die met HFCS gezoet waren, en ze te testen op kwik (zie het kader op p.xx [ kader 4]). Van de 55 producten die zij bij de plaatselijke supermarkt kochten, bleek eenderde kwik te bevatten, waaronder producten van Quaker, Kraft en andere bekende merken die internationaal verkrijgbaar zijn, ook in Nederland.

Het gehalte kwik varieerde enorm

Het hoogste gevonden gehalte was twee keer zo hoog als het laagste.
De grootste hoeveelheid werd gevonden in barbecuesauzen, terwijl colasoorten en frisdranken geen kwik bevatten. Maar Wallinga en de andere IATP-onderzoekers benadrukken dat hun bevindingen maar een momentopname zijn op basis van een enkele aankoop. Zie hun rapport van januari 2009 getiteld Not So Sweet: Missing Mercury and High Fructose Corn Syrup (Niet zo lekker: onverklaard kwikverlies en glucose-fructosestroop). Bovendien geloven zij dat de fabrikanten van de snacks en dranken waarschijnlijk niet eens weten dat hun producten kwik bevatten of zelfs maar dat er natronloog wordt toegepast bij de productie van hun zoetstoffen. Natronloog ontstaat in een proces waarbij kwik wordt gebruikt. Afgaand op de website van de Britse branchegroep van producenten van HFCS heeft de IATP waarschijnlijk gelijk.

De kwikbelasting

Wij als gewone burger denken zo ongeveer te weten aan hoeveel kwik we blootstaan doordat we weten hoeveel vis we eten en hoeveel amalgamen vullingen we hebben. Maar we blijken nooit rekening gehouden te hebben met de extra belasting door kwik die we wellicht nietsvermoedend binnenkrijgen door ons eten en drinken. Als de analyses van Dufault en haar collega’s kloppen, slikt de gemiddelde burger nog eens 28,5 mcg kwik extra per dag. Dat getal kan onder tieners nog hoger zijn, aangezien zij vaak meer snacks en frisdranken gebruiken.

Er zijn echter critici die Dufault en de IATP ervan beschuldigen angst te zaaien.
Zo zegt toxicoloog Carl Winter van het Foodsafe Program aan de Universiteit van California in Davis dat de giftigste vorm van kwik methylkwik is, de vorm die in vis zit. Deze vorm wordt namelijk het gemakkelijkst door het lichaam opgenomen. Mogelijk hebben Dufault en Wallinga elementaire kwik gemeten, zegt hij, dat minder gevaarlijk is. Dat mag zo zijn, maar er bestaat geen ‘veilige kwik’. Hoge doseringen van welke vorm dan ook veroorzaken schade aan het hart, de nieren, de longen en het immuunsysteem (zie kader op p.xx [kader2]). Bovendien kan deze onverwachte bron van kwikbelasting door tussendoortjes en frisdrank wel eens een bijdragende factor zijn voor de alarmerende stijging van het aantal gevallen van ADHD (aandachttekortstoornis met hyperactiviteit), autisme en gedragsproblemen bij onze kinderen.

Kwik: dodelijk in elke vorm

Door de jaren heen is kwik, in welke vorm dan ook, vaak het middelpunt van gezondheidswaarschuwingen geweest. Recent ligt de focus op het methylkwik in vis uit vervuild water, in amalgamen gebitsvullingen en in vaccins waarin het als conserveermiddel wordt gebruikt.

Kwik is in elke vorm giftig

maar het effect is afhankelijk van de manier waarop we het opnemen. Kwikvergiftiging kan optreden door inademing, inname, injectie of absorptie via de huid. De organen die het vaakst worden aangetast, zijn de hersenen, nieren en de maag.

• Organische kwik zit vaak in ontsmettingsmiddelen, schimmeldodende middelen, wasproducten en houtconserveermiddelen. Van alle soorten kwik is dit de schadelijkste voor het centraal zenuwstelsel. Er zijn drie vormen van: ethylkwik, methylkwik (korte-keten) en lange-ketenkwikverbindingen. Deze vorm wordt gemakkelijker door het lichaam opgenomen, passeert de bloed/hersenbarrière en de placenta. Aangezien deze vorm het meest aangetroffen wordt in industrieel afval, zou dit de vorm van kwik kunnen zijn die in de producten met HFCS zit, al menen de critici dat het waarschijnlijk ‘elementair’ kwik is.

• Elementair/metallisch kwik (kwikdampen, Hg) is vloeibaar en wordt meestal gebruikt in thermometers, barometers, amalgaamvullingen, verf en lampen. Bij inademing kan het heel schadelijk zijn, aangezien het vervolgens kan doordringen tot het centrale zenuwstelsel en langdurige neurologische schade kan veroorzaken. Bij inname via de mond is het echter maar licht toxisch.

• Anorganisch kwik (kwikzouten) wordt vooral gebruikt in accu’s, cosmetica, parfums, middelen tegen syfilis, zaaddodende middelen en houtconserveermiddelen. Deze vorm is zeer giftig en kan worden opgenomen via de mond of de huid. Het kan leiden tot levensbedreigende nierschade en het kan het centrale zenuwstelsel beschadigen.

Voordat de rapporten van Dufault en de IATP uitkwamen,
werd aangenomen dat we vooral aan kwik werden blootgesteld door verontreinigde vis te eten. Vooral ongeboren kinderen in de baarmoeder lopen risico. Daarom adviseert Amerika’s grootste milieuorganisatie, het Environmental Protection Agency (EPA,) zwangere en zogende vrouwen en voor kleine kinderen vette vissoorten te kiezen die zo weinig mogelijk vervuiling bevatten. Een aantal grote vissen bevat veel vervuiling doordat zij lang leven en zodoende veel giftige stoffen opslaan. Dit geldt voor bijvoorbeeld de haai, zwaardvis, blauwe tegelvis en koningsmakreel. U kunt beter kiezen voor de langstaarttonijn of zalm uit blik. Zogenaamde verse zalm kan komen uit kwekerijen en is dan zeer verontreinigd. Wilde, en minder verontreinigde zalm is bijna alleen nog in blik verkrijgbaar1. Health Canada adviseert deze vissoorten niet meer dan eens per week te eten of, voor vrouwen in de vruchtbare leeftijd en kinderen, niet meer dan eens per maand.

Van thimerosal, het kwikbevattende conserveermiddel dat sinds de jaren dertig gebruikt wordt in vaccins, wordt gedacht dat het autisme en andere neurologische problemen veroorzaakt bij kinderen. In 1999 concludeerden de Public Health Service en de American Academy of Pediatrics dat thimerosal niet meer in vaccins gebruikt mag worden en inmiddels bevat geen enkel vaccin het meer. In Nederland is het nooit gebruikt in het Rijksvaccinatieprogramma. Ook van amalgaamvullingen wordt gedacht dat ze neurologische problemen veroorzaken. In verschillende Europese landen is het gebruik van deze vullingen verboden bij zwangere en zogende vrouwen.

HFCS en overgewicht

Een aantal wetenschappers is er sterk van overtuigd dat de komst van glucose-fructosestroop (High Fructose Corn Syrup ofwel HFCS) een aanzienlijke rol heeft gespeeld bij de epidemie van overgewicht die in veel landen zo duidelijk is. Frustrerend genoeg voor hen is het echter nog niet mogelijk een direct causaal verband aan te tonen. Wel zijn er de landelijke gezondheids- en bevolkingsstatistieken die hun punt lijken te ondersteunen. Tussen 1970 en 1990 nam de consumptie van HFCS door mensen met 1000 procent toe, terwijl in diezelfde periode het percentage overgewicht in de Amerikaanse bevolking steeg van 23 naar 30 procent. Aangezien HFCS in die periode de enige verandering in het eetpatroon van enig belang was, is het volgens hen redelijk aan te nemen dat deze stof een grote rol heeft gespeeld in de overgewichtcrisis.

Bij een onderzoek onder 1400 basisschoolkinderen bleek ongeveer eenderde van de calorieën die zij innamen, te bestaan uit toegevoegde suikers in plaats van de suikers die van nature in fruit en groenten zitten1. Bovendien meldde de Corn Refiners Association dat de gemiddelde Amerikaan in datzelfde jaar meer dan 19 kg HFCS had geconsumeerd.

Dr. George Bray, diabetesspecialist aan het Pennington Research Center aan de Universiteit van Louisiana, is overtuigd van het verband tussen HFCS en overgewicht2. Hij heeft een nieuwe verklaring gevonden voor de manier waarop HFCS ons dik kan maken. Hij zegt dat ons lichaam de fructose in HFCS anders verwerkt dan gewone tafelsuiker. ‘Gewone suiker geeft het lichaam signalen van “verzadiging”, terwijl fructose en HFCS dat niet doen,’ zegt hij. Met andere woorden: we worden niet misselijk van te veel HFCS, terwijl we van gewone tafelsuiker snel een verzadigd gevoel krijgen.

Deze opvatting wordt ondersteund door onderzoek van Peter Havel aan de Universiteit van Californië in Davis. Hij heeft ontdekt dat het lichaam fructose op een manier omzet die gewichtstoename bevordert. Fructose zet het lichaam namelijk niet aan meer insuline en leptine te maken, hormonen die helpen de eetlust te remmen. Tevens vertraagt hij niet de productie van hormonen die het hongergevoel doen toenemen3,4. Maar tot op heden heeft niemand kunnen vaststellen dat HFCS inderdaad de grootste boosdoener is achter overgewicht.

Het Center for Food, Nutrition and Agriculture Policy aan de Universiteit van Maryland heeft een panel van experts opgesteld om alle theorieën en beweringen te bekijken. Hun conclusie was dat alle bewijzen ofwel onbetrouwbaar waren of niet eenduidig, en dat er geen onderzoek was naar HFCS en de algemene sucroseconsumptie5

Wat u zelf kunt doen

Wat kunt u zelf doen om te voorkomen dat u kwik binnenkrijgt? Het eenvoudigste antwoord op het probleem met HFCS is geen enkel tussendoortje of drankje meer te gebruiken met op het etiket ‘glucose-fructosestroop’ bij de ingrediënten of, in het Engels, ‘HFCS’ of ‘glucose corn syrup’. Niet alleen betekent dit dat er een zoetstof in zit die wel eens kwik zou kunnen bevatten, maar het betekent ook dat het tussendoortje zeer bewerkt is en veel toegevoegde koolhydraten bevat wat tot gewichtstoename kan leiden.

Bij kleine kinderen heeft u meer controle over wat ze eten dan bij jongeren.
Gebruik meer volkoren en onbewerkte producten bij de bereiding van hun eten. De beste bronnen voor natuurlijke suiker zijn nu eenmaal fruit en groente. Zijn uw kinderen tieners, laat hun dan dit artikel zien en vraag of ze het aan hun vrienden laten zien. Het is gemakkelijker om als groep anders te gaan eten dan als één persoon alleen.

Behalve voor de gezondheid en het gewicht van de kinderen zou HFCS ook schadelijk kunnen zijn door mogelijke blootstelling aan kwik. Daarom is het belangrijk kinderen zo weinig mogelijk aan kwik bloot te stellen, bijvoorbeeld door geen vis te serveren die verontreinigd kan zijn met kwik. Op de Amerikaanse website www.oceansalive.org vindt u het meest actuele overzicht van gifgehaltes in diverse vissoorten.

Als u veel amalgaamvullingen hebt, is het wellicht een goed idee deze te laten verwijderen. Dat kan echter duur zijn en laat het vooral doen door een tandarts die ervaring heeft met deze procedure. In onervaren handen kunnen er te veel kwikdampen vrijkomen als de vullingen worden verwijderd, en dat kan gevaarlijker zijn dan vullingen die op hun

De gevaren van amalgaamvullingen

Al sinds 1830 worden amalgaamvullingen veel gebruikt als vulmiddel in tanden en kiezen, want het heeft tandtechnisch gezien diverse voordelen : het is relatief goedkoop, blijft jarenlang goed op zijn plaats zitten, het slijt bijna niet en het veroorzaakt vrijwel nooit allergische reacties. Toch zijn amalgaamvullingen verre van ‘onschuldig’, want ze bestaan voor ongeveer 50% uit kwik, een zwaar metaal dat zeer schadelijk is voor de gezondheid.

Digiqole ad

Guido