16.8 C
Nederland
3 juli 2020

Maak je tuin fleuriger met vlinders

Maak je tuin fleuriger met vlinders

In de zomer maanden wemelt het bij de meeste tuin liefhebbers van de vlinders en bijen. Het aantal en de soort insecten hangt grotendeels af van de bloem of struik soorten die je in de tuin heb. De insecten worden door de geur en de kleur van de bloemen aangetrokken en voeden zich met het nectar. De bloem wordt om zijn beurt weer bestoven en kan dan zaden en/ of vruchten gaan vormen.

Vlinderstruik

Vooral een vlinderstruik ( zie afbeelding) is een goede keuze om vlinders in je tuin aan te trekken, maar ook alle andere bloemen zijn er voor gemaakt om insecten aan te trekken en zo kan je op alle bloem soorten wel zweefvliegen, hommels, bijen en vlinders en andere insecten verwachten.

Vlinder in de tuin

Om het gehele jaar door vlinder in de tuin te houden kan je het beste planten of struiken nemen die om de beurten bloeien. Hieronder een voorbeeld.

Top tien vlinderplanten (op volgorde van bloeitijd)
1. Winterheide
2. Sneeuwbal
3. Judaspenning
4. Lavendel
5. Vlinderstruik
6. IJzerhard
7. Koninginnenkruid
8. Hemelsleutel
9. Herfstaster
10. Klimop

Niet alleen bloemen trekken vlinders en insecten aan

Er zijn ook vlindersoorten die de voorkeur geven aan rottend fruit, bijvoorbeeld de atalanta (algemeen in Nederland) en de rouwmantel (zeldzaam in Nederland).

Geurstoffen

De paring bij vlinders in Nederland, een mannetjesvlinder kan het vrouwtje vinden, of in sommige gevallen andersom, door geurstoffen die vrouwtjes die willen paren verspreiden. Deze geurstoffen noemt men ook wel feromonen. Dit ruikt het mannetje al van verre en als men elkaar dan genaderd is kunnen ze elkaar aan het kleurenpatroon herkennen. Voor de paring voeren vlinders een paringsdans uit net als sommige vogels. Daarna drukken de vlinders hun achterlijven tegen elkaar en zo kunnen de eitjes bevrucht raken.

Vlinders en het afzetten van de eitjes

Het afzetten van de eitjes gebeurt met grote zorgvuldigheid. Vaak zet men ze af op of dichtbij planten waar de rups later van kan eten, dit kan per vlindersoort verschillen. Ook de manier van eitjes leggen kan verschillen sommige vlindersoorten leggen één eitje per plant, anderen leggen groepen eitjes op of onder een plantenblad en er zijn er ook die hun eitjes uitstrooien. Eitjes zijn maar klein tussen de 0,3 en 1,2 millimeter, ook de vorm kan verschillen. Eitjes van vlinders in Nederland zijn door hun kleinheid moeilijk te zien.

Rupsen zijn erg kieskeurig

Vaak lusten ze maar één soort plant. De meeste vlinders leggen hun eitjes dan ook op planten die later door de rups gegeten zullen worden. Deze planten noemen we de waardplanten van de vlinder. Meestal zijn dit wilde plantensoorten. Iedere soort heeft zo zijn eigen voorkeur. Zo eten de rupsen van de kleine vos, dagpauwoog, landkaartje en atalanta alleen brandnetel.

Andere rupsen eten alleen planten uit één familie, zoals de rupsen van de kleine vuurvlinder, die verschillende soorten zuring eten. Ook zijn er rupsen die niet erg kieskeurig zijn: de rupsen van het bruin zandoogje eten bijvoorbeeld vrijwel alle soorten grassen. De rupsen van het groot en klein koolwitje leven van koolplanten. Het boomblauwtje heeft weer een andere smaak: de rupsen houden van klimop, heide en hulst.

Vlinders en de Rupsen

Rupsen komen uit vlindereitjes, sommige rupsen zijn door hun kenmerken makkelijk te herkennen. De zebrarups is de larve afkomstig van de jacobsvlinder. Deze rups voedt zich alleen met het jakobskruiskruid een giftige plant. De giftige stoffen uit de plant slaat de rups in zijn lichaam op en daardoor wordt deze ook weer giftig. Deze zebrarups laat door zijn felle kleuren zwart en oranje zien dat hij giftig is, de vogels mijden deze rups dan ook.

De eikenprocessierups

is een rups die voor mensen vervelend kan zijn, met zijn brandharen kan hij bij de mensen allergische reacties opwekken. Zie andere blog.

Vlinders en de pop

Op een bepaald ogenblik voor de laatste vervelling stopt de rups met eten en wordt hij sloom als de laatste vervelling geweest is dan kruipt er een pop uit. De vorm van een pop is grillig hij lijkt totaal niet op een rups. De pop lijkt rustig maar vergis je niet van binnen is men hard aan het werk om van rups tot vlinder uit te groeien.
De pop veranderd langzamerhand en dan barst de huid open en komt er een vlinder met zijn vleugels opgevouwen uit. De vleugels kunnen zich pas strekken en opdrogen als er bloedvloeistof door de vleugeladers is geperst. Als de vleugels droog zijn kan de vlinder zijn gang gaan en wegvliegen om een partner te zoeken en zo voor vernieuwing van het geslacht te zorgen.

Waar blijven de vlinders in de winter

Dat verschilt per vlindersoort. Voor sommige vlinders is het te koud in Nederland in de winter. Deze vlinders komen in de zomer naar Nederland en vliegen in de herfst terug naar een warm land. De atalanta en de distelvlinder doen dit en kunnen dus erg ver vliegen. Dat noemen we ‘trekvlinders’.

Maar niet alle vlinders gaan in de winter weg

Sommige vlinders kruipen weg in een beschut hoekje, zoals in een schuur of in een holle boom om de winter te overleven. Ze houden eigenlijk een soort winterslaap en komen in de lente weer te voorschijn. Dat doen de citroenvlinder, de dagpauwoog en de kleine vos bijvoorbeeld. Vooral de citroenvlinder is een taaie, want die gaat gewoon ergens aan een blad of een takje hangen. Zelfs als het gaat vriezen gaat hij niet dood!

Ook zijn er een heleboel soorten die niet als vlinder maar als eitje, rups of pop de winter doorbrengen. Een voorbeeld van vlinders die als eitje overwinteren is de familie van de dikkopjes. Het vrouwtje legt de eitjes in de stengels van grassen.

Als rups overwinteren bijvoorbeeld het oranje zandoogje en het koevinkje.
De koolwitjes bijvoorbeeld, overwinter als pop. Er zijn echter trekvlinders die niet tegen de kou kunnen en weg trekken naar het zuiden. In september en oktober vertrekken deze trekvlinders ons land. Tegen april of mei wordt het in het zuiden te warm en te droog en trekken de vlinders weer naar het noorden. Hier zijn dan weer genoeg planten om voor nakomelingen te zorgen. Trekvlinders die in voorjaar en zomer onze kant op vliegen, zijn vaak afkomstig uit Zuid-Europa, Centraal-Europa, Noord-Afrika, Midden-Afrika en Klein-Azië.

Monarch vlinder

De bekendste trek vlinder in Amerika is de Monarch vlinder. De vlinder legt afstanden af tot 4500 kilometer van de geboortegrond. De meeste vlinders vliegen lager dan 1000 meter, maar er zijn soorten die tot 3000 meter hoogte vliegen.

Natuurlijke vijanden

De vlinder heeft vaak afschrikwekkende kleurpatronen voor insekkteneters als vogels of hagedissen. De Dagpauwoog lijkt bij het openklappen van zijn vleugels zelfs op een groot beest en de felle kleuren in de natuur betekenen een waarschuwing voor insecteneters dat ze giftig zijn. De Koolmees is een echte insecten eter en voert soms wel hondert tal rupsen per dag aan zijn jongen. Daarom is het raadzaam geen ( biologische ) insecticiden tegen rupsen te gebruiken, omdat wel zeker de Koolmees zelf of zijn jongen er dood door gaan. Voor de moestuin is het dan ook beter om een fijnmazig net te gebruiken, die de groente soorten rups vrij houden.

Door: Guido Sparreboom
Beeld: Guido Sparreboom

Trending

Buikvet verminderen door vooral veel sporten en geen suiker

Om buikvet kwijt te raken is bewegen en sporten nummer 1. Elke dag minstens een half uur actief bewegen is noodzakelijk om ziekte beelden...

Gesjoemel met brood aan banden gelegd

De regelgeving voor brood is per 1 juli 2020 een stuk strenger geworden omdat de consument belazerd werd met misleidende namen of gekleurd brood,...

Biologische soja een regenwoud vriendelijk product?

Soja is niet gezonder dan andere plantaardige producten, maar ook niet echt ongezond zoals wel eens wordt beweerd. Zo zou het vrouwelijke hormoon in...

Greenpeace op landingsbaan Schiphol met spandoek

Actievoerders van Greenpeace Nederland zijn vanochtend de Aalsmeerbaan bij Schiphol opgefietst. Ze willen dat er voorwaarden worden gesteld aan de miljarden die de overheid...