Houtkachel of BBQ om de tuin te bemesten

Digiqole ad
Houtkachel of BBQ om de tuin te bemesten

As van de openhaard is te gebruiken als meststof voor de (groente) tuin. Ook eventueel het as van de BBQ of vuurkorf kan daarvoor gebruikt worden.

Houtskool als bodemverbeteraar

De oude Incastammen wisten 2800 jaar geleden heel goed hoe ze de grond vruchtbaar konden maken. Ze maakten houtskool en vermengden dit met de toplaag van de bodem. Het leverde zwarte aarde op die tot op de dag van vandaag nog steeds verbazingwekkende groei resultaten oplevert.

Meststoffen

In as zitten veel meststoffen die al door de meeste natuur volkeren gebruikt werden om de eerste landbouw te plegen en in sommige landen bij enkele stammen gebruiken ze deze methoden die zwerflandbouw genoemd wordt nog steeds.

Hakken en branden (slash-and-burn) of brandlandbouw

is een methode in de zwerflandbouw om een stuk woeste grond te ontginnen. Aangezien dood hout beter brandt dan levend hout, worden bomen gedood door er diepe inkepingen in te hakken, vaak aan het begin van het droge seizoen. Enige maanden later worden deze bomen afgebrand, waarna het land enkele jaren gebruikt voor de landbouw gebruikt kan worden. De as van de verbrande vegetatie of bomen heeft de grond vruchtbaar gemaakt heeft gemaakt en zorgt voor belangrijke meststoffen. Na enige jaren trekken de stammen weg omdat het as is uitgespoeld. Ook komen ze na een lange periode weer terug om opnieuw het secondair ( nieuw opgegroeide bos) opnieuw plat te branden en zo konden ze zich in leven houden ( er was spraken van een natuurlijk evenwicht) zonder de natuur onherstelbare te vernietigen zoals wij als moderne mens wel doen. De moderne mens is Azië en de Amazone branden stukken plat nadat ze de waardevolle hardhout bomen hebben afgevoerd voor houtproductie. Vervolgens wordt er onbeperkt landbouw op gepleegd en gebruik men kunstmest als de grond uitgeput begint te raken.

Het ontstaan van heide

Ook in Nederland zijn overal nog sporen te vinden van rondtrekkende landbouwers die de bovenstaande methoden gebruikten om voedsel en ook mest te verkrijgen.

Het heidelandschap is in belangrijke mate een door de mens gemaakt landschap. Naast natuur, kan de cultuurhistorie een reden zijn om de heide in stand te houden. Uit pollenonderzoek blijkt dat de huidige heidevelden zijn ontstaan rond het jaar 1000. Voor het jaar 1000 waren de droge, arme zandgronden bedekt met bomen als de berk, de grove den, de eik, de hazelaar enz. De in die tijd rondtrekkende landbouwers gebruikten een brandcultuur. Ze verkregen vruchtbare landbouwgrond door het bos in brand te steken. Na een brand was de aarde door de as een beperkte tijd goed vruchtbaar maar na twee, maximaal drie jaar was dat voorbij en werd een volgend stuk afgebrand. Op de kale, uitgeputte en voedselarme grond die achter bleef achter, vond de heide een ideale groeiplaats en ontstonden hier en daar heidevelden in het landschap. Rond die tijd ontdekte de landbouwers dat dierlijke mest waarde had om de bodemstructuur en de vruchtbaarheid te verbeteren. De mest werd verkregen door het houden van schapen. Deze graasden overdag op de heide en gingen ’s nachts in de potstal. In de stal kwam de meeste mest terecht; om de schapen droog te laten staan werden er laag op laag heideplaggen ingebracht. De mest werd opgepot en aan het einde van de winter stonden de schapen met de kop tegen het dak. In het vroege voorjaar werd de stal leeggeruimd en werd de mest over de akkers uitgespreid. Per ha akker was ongeveer 10 ha heidegrond nodig. De akkers werden door deze methode ongeveer 10 cm per 100 jaar opgehoogd. We noemen die opgehoogde akkers, die soms wel een meter boven de omliggende grond uitsteken, essen of kampen. Door het begrazen en plaggen bleef de heide in perfecte conditie: de bovenste voedselrijke laag werd iedere keer door het plaggen verwijderd en door het begrazen werd er geen boom ouder dan een jaar. De veehouderij stond dus duidelijk in dienst van de akkerbouw (gemengd bedrijf oude stijl). Zoals gezegd, graasden de schapen op de heide.

Zo werd in Drenthe, Groningen

En de aangrenzende Duitse gebieden in de 19e eeuw geregeld het hoogveen in brand gestoken. Door het afbranden van de begroeiing en de bovenste lagen van het veen creëerden de boeren een vruchtbare bodem waar zij gedurende enkele jaren boekweit konden oogsten.

Maar nu de brandende vraag

Kunnen we onze as van de haard of BBQ uitstrooien over de tuin. Het Antwoord is ja, maar probeer het wel uit te strooien omdat te veel as op een plek zorgt voor over bemesting en is dus slecht voor planten. Bomen en struiken hebben er minder moeite mee.

Wat zit er in houtas

Houtas bevat geen stikstof, 0-7 procent fosfor, 6-20 procent potassium, 20-53 procent calcium. Er zitten ook sporen mineralen in, zoals koper, zink, mangaan, ijzer. De ‘voedingswaarde’ varieert dus nogal. Houtas verhoogt de Ph-waarde van je grond. Aanbevolen wordt om houtas in het voorjaar aan te brengen. Spit het door de grond, niet bij jonge aanplant. Wanneer je houtas ’s winters buiten bewaart,

Bescherm het dan tegen regen (tegen ‘uitwassen’)

-Wie van grote aardappels houdt kan flink wat houtas over de aardappelakker strooien.
-Tevens wat houtas strooien tussen de rijen helpt enorm goed tegen aaltjes.
– Houtas is een goede biologische bron van kalium. As wordt in de winter bewaard en in het voorjaar royaal rond de bessenstruiken gedaan.Het spoelt heel snel uit naar de wortels.Kruisbessen zijn erg blij met kalium, dat zorgt voor meer vruchten, niet voor een weelderige groei.

– Dan stappen we beter over naar een slakkenbarrière door het uitstrooien van scherp zand, kalk of houtas. Die zullen we echter na elke regenbui moeten vernieuwen. Om slakken uit uw tuin te verwijderen kunt u dennennaalden, sigaren, sigaretten, houtas of gestampte schelpen uitstrooien. Slakken kruipen namelijk niet graag over dergelijke materialen.

Door: Guido Sparreboom
Beeld: Wesley van der Linde

Digiqole ad

Guido