Het nieuwe coronavirus dat zich nu verspreid in de Chinese miljoenenstad Wuhan, is mogelijk op een dierenmarkt begonnen. De nieuwe virus blijkt overdraagbaar te zijn van mens tot mens en grijpt sneller om zich heen dan verwacht. Momenteel zijn er 9 doden en meer dan vierhonderd ziektegevallen zijn ontdekt. Behalve in de stad van oorsprong zijn er nu ook ziekte gevallen bekend van het corona virus in steden als Peking, Hongkong, Shanghai, Shenzen en Guangzhou en in andere landen als Thailand, Zuid-Korea, Taiwan en Japan. De verspreiding en de ongerustheid neemt met de dag toe. Ook in de Verenigde Staten is het virus ontdekt bij een vliegtuigpassagier die vanuit China naar de stad Seattle was gereisd.

De virusuitbraak in Azië van het coronavirus is waarschijnlijk van vleermuizen

Het bestaan van dit soort aan Sars verwante coronavirussen in vleermuizen is al vijftien jaar bekend. In Azië heb je in vleermuizen allerlei varianten van coronavirussen, die mogelijk overdraagbaar zijn dier naar mens en vervolgens van mens tot mens. Dat is eerder gebeurd ook bij Sars. De uitbraak van Sars in 2003 was gerelateerd aan civetkatten, een delicatesse in China. Op de diermarkt in de Chinese stad Wuhan heb je oo veel wilde dieren zoals vleermuizen. Komt het besmette dier op de markt, dan kan het virus ook via vlooien gemakkelijk overspringen op de mens. Vleermuizen zijn net zo als varkens of koeien zoogdieren en mensen zijn dus verwanten hieraan, waardoor het virus gemakkelijk over draagbaar is. Biologisch gezien hoeft het virus zich dan maar beperkt zich aan te passen.

Nederland heef nog geen gevallen van het coronavirus

Het virus  verspreid zich plaatselijk vooral waar mensen samen komen en over de wereld door het vliegverkeer. De verspreiding van Sars/Mers zijn relatief traag verlopende, maar er is een aanzienlijke kans dat deze virus wel grotere vormen aan gaat nemen dan Sars.

Wat wordt er gedaan om wereldwijde verspreiding tegen te gaan?

Peking kondigt volledige openheid af over de longziekte, die is uitgebroken in de stad Wuhan en probeert met monddoekjes de uitbraak tegen te houden. Reizigers van en naar Wuhan mogen niet meer vliegen en het treinverkeer staat volledig stil.  De miljoenenstad gaat bijna geheel op ‘slot’ en op veel verkeerswegen die naar buiten leiden wordt gecontroleerd op ziekteverschijnselen. Dat wordt vooral gedaan met infraroodthermometers, die detecteren of iemand koorts heeft. Een voedselschaarste is nu in de stad (eind januari 2020) een groot probleem en overal lijkt een tekort aan te komen nu de transportwereld plat ligt.

De Wereldgezondheidsorganisatie zal er alles aan doen om verspreiding tegen te gaan. In het belang van de mensheid zijn ingrijpende maatregelen nodig als quarantaine en reisverboden. Maar of het al niet te laat is en het met miljoenen reizigers wel uitvoerbaar is, blijft de vraag.

De economische schade van dat soort maatregelen is natuurlijk groot en bij de Sars-uitbraak, bleek de economische schade groter dan de schade door het virus zelf. Het hangt er ook vanaf hoe het gezondheidsrisico wordt ingeschat. Een flink aantal geïnfecteerden zieken lijkt het virus zonder grote complicaties te hebben overleefd. De patiënten die overleden zijn door het virus lijken vaak weerstand problemen te hebben gehad. Maar details hierover zijn er nog maar weinig en ook China zal daar snel onderzoek naar moeten doen.

Welke infectie ziektes zijn nog meer gevaarlijk voor de mensheid

Ebola is een ernstige infectieziekte veroorzaakt door een virus. Embola is ook nog niet helemaal bestreden en de helft van de besmette mensen gaan er aan dood. Ebola is een ernstige infectieziekte die wordt veroorzaakt door een virus dat bloedingen in je lichaam veroorzaakt. Het virus kan de mens bereiken door het slachten en eten van een ziek dier. De ziekte komt vooral voor in landen in Midden-Afrika.

Hoog sterftecijfer

Ebola is een zeldzame maar ernstige ziekte die wordt veroorzaakt door een virus. De grootste uitbraak tot nu toe vond plaats in West-Afrika tussen december 2013 en maart 2016, met meer dan 11.000 doden. Bij de huidige ebola-uitbraak in de Democratische Republiek Congo zijn inmiddels meer dan 3000 mensen besmet. Ongeveer 67% van deze mensen zijn komen te overlijden. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft deze uitbraak uitgeroepen tot een internationale noodsituatie.

Als je besmet bent, treden de symptomen binnen 2 tot 21 dagen op. Mensen kunnen, als zij eenmaal ziek zijn, anderen besmetten via direct contact met lichaamssappen als bloed, ontlasting, urine, sperma, braaksel en zweet.

Hoe eerder een ebola-patiënt de juiste zorg krijgt en in de gaten wordt gehouden door gezondheidsprofessionals, hoe groter de overlevingskans is. Belangrijk is dat contact met de lichaamssappen van de patiënt wordt vermeden om verdere besmettingen te voorkomen. Eind 2019 is er een goedkeuring gekomen om het vaccin Ervebo te gaan gebruiken tegen het ebola-virus. Dit vaccin lijkt goed aan te slaan vaccin en een belangrijke stap in de preventie van een zeer dodelijke ziekte.

Cholera kan dodelijk zijn en is geen virus, maar een bacterië

Cholera wordt veroorzaakt door met bacterie (vibrio cholerae) besmet water of voedsel. Deze ziekte komt vooral voor onder slechte hygiënische omstandigheden en veroorzaakt een infectie aan het maag-darmkanaal die snel en heftig kan verlopen. In Nederland komt de ziekte tegenwoordig niet meer voor, maar dat was in de negentiende eeuw wel anders: vier epidemieën hebben Nederland geteisterd, waarbij duizenden doden vielen. In gebieden waar slechte sanitaire voorzieningen zijn komt cholera nog regelmatig voor. Cholera komt vooral voor in Zuid-Azië en Latijns-Amerika. Het risico dat reizigers een (ernstige) cholera-infectie in deze landen oplopen is zeer klein.

Hoe herken ik cholera?

De verschijnselen zijn plotselinge diarree en braken. De ontlasting wordt waterdun zonder pijn of krampen. Meestal is cholera bij reizigers erg vervelend maar niet gevaarlijk. Bij een snelle behandeling (vocht en zo nodig antibiotica) herstelt u binnen enkele dagen.

Hoe voorkom ik cholera?

Wees voorzichtig met eten en drinken: geen rauw vlees, vis, zeevruchten en geen rauwe groentes of salades. Avontuurlijke reizigers die onder primitieve omstandigheden reizen lopen meer risico dan reizigers die verblijven in luxe hotels.

Het glucose-zoutpreparaat ORS gaat uitdroging tegen mocht je toch besmet raken. Bij reizen in (sub)tropische gebieden is het verstandig ORS mee te nemen. ORS is in ons land verkrijgbaar bij de apotheek.

Er is een vaccin tegen cholera, maar meestal is er geen reden om je te laten vaccineren. In sommige gevallen wordt een stempel in het vaccinatieboekje gezet om problemen bij grensovergangen te voorkomen.

Besmettelijke ziekten overbrengers zijn van alle tijden

Tegenwoordig zijn we in staat de meeste ziektes uitbraken als Embola of Cholera terug te brengen en te bestrijden. In de geschiedenis van de mens zijn er verschillende uitbraken geweest van ziekten.

De ergste ziekte was in Europa wel de pestepidemie in 1347 en 1352. Deze werd veroorzaakt door de vlo van de rat die op mensen de ziekte overbracht. De pestepidemie maakte dat ongeveer een derde van de Europese bevolking ten onder ging. Geschat wordt dat er bijna 100 miljoen dodelijke slachtoffers waren te betreuren.

Spaanse Griep van 1918 tot 1920 Minder bekend is ook de Spaanse Griep, die honderd jaar geleden de wereld gevaarlijk in zijn dodelijke greep hield en een tot de 1e wereldoorlog een pandemie veroorzaakte. Het geschatte aantal doden lag op 50 tot 100 miljoen mensen. Een veelvoud van het aantal slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog.

Maatregelen om het virus tegen te gaan

Het virus lijkt snel te muteren, maar de Chinezen erkennen dat ze nog niet haarscherp in beeld hebben hoe het zich ontwikkelt. Of het een impact kan hebben die vergelijkbaar is met bijvoorbeeld de SARS-epidemie in 2003 is nog onduidelijk. SARS wordt eveneens door het coronavirus veroorzaakt.

Spoedoverleg WHO

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) van de Verenigde Naties komt in Genève bijeen voor spoedoverleg over de uitbraak. De WHO moet bepalen of er sprake is van een ‘medische noodsituatie van internationale zorg’. Als dat zo is moet er een internationale aanpak komen voor het probleem, zoals bij het zika-virus en de ebola-uitbraak.

KLM neemt nog geen bijzondere maatregelen

KLM neemt op dit moment geen bijzondere maatregelen voor reizigers en vliegend personeel vanwege het coronavirus. Wel raadt de luchtvaartmaatschappij aan op de hygiëne te letten en bijvoorbeeld handen te wassen voor en na het eten en contact met dieren te vermijden.