Circulaire ofwel kringlooplandbouw heeft de toekomst

In september 2018 heeft landbouwminister Carola Schouten een rapport naar buiten, waarin te lezen is hoe de landbouw sector over kan schakelen naar een duurzame productie. Hierbij staat de kringlooplandbouw centraal en moet er gekeken worden of we verspilling tegen kunnen gaan en restproducten kunnen hergebruiken. Nederland exporteert net zoveel als ze importeren aan voedselproducten (75% import en 75 export). Nederland is de tweede landbouwexporteur ter wereld en is sterk afhankelijk van veevoer en voedsel uit andere delen van de wereld. Maar bij een ernstig handelsconflict, besmettelijke dierziekte of extreem weer kan ervoor zorgen dat die wereldhandel wegvalt. Behalve dat de grote winsten wegvallen bij de in- en export producten, hoeven we in Nederland geen zorgen te maken over voedsel tekorten.

Nederland zelfvoorzienend

Als de huidige landbouwproductie op peil blijft, volstaat de helft van de landbouwgrond om de Nederlandse bevolking te voeden. Ook als de productie afneemt door droogte, stop op de importproducten als veevoer of kunstmest, heeft Nederland nog voldoende voedsel om zich zelf te voorzien. Mocht er een stop komen op de globalisering of import en export, dan moet de landbouw zich heroriënteren en Nederland zelfvoorzienend worden. De veeteelt moet inkrimpen en akkerbouwers moeten minder gewassen als aardappelen en suikerbieten verbouwen die vaak ook exportproducten zijn of dienen voor het veevoer. Ze moeten meer overschakelen naar granen, oliezaden en peulvruchten e.d. Zo zal er toch een redelijk gevarieerd voedingspakket beschikbaar blijven en zijn we niet afhankelijk van andere landen voor ons voedsel.

Strenge regels import en export

Nederland afhankelijk van import veevoer (soja) uit Brazilië of Argentinië. De vleessector in Nederland is met een aandeel van 18% in de totale agro-food export één van de grootste voedselexporteurs. Ze vertegenwoordigt daarmee een uitvoerwaarde van € 8,6 miljard. Ongeveer 75% van het in Nederland gekweekte vlees gaat naar het buitenland. Bijzonder dat we alleen al meer dan 1,7 milioen melkkoeien hebben en 14 miljoen varkens, maar niet genoeg veevoer voor deze dieren kunnen voederen. We zijn hiervoor afhankelijk van andere landen voor een groot gedeelte van het veevoer, waardoor we geen gesloten voedselkringloop hebben. Nederland importeer en exporteer, maakt hierdoor hoge winsten, maar pleeg hierdoor roofbouw op de wereld en vervuild, waardoor o.a het klimaat opwarmt. Nederland zit in een doorvoerland van in en exportproducten, waar we zelf ook graag aan mee doen. Zo bedraagt de totale export naar Brazilië € 2,5 miljard en vanuit Brazilië importeren wij zelfs voor meer dan € 4 miljard. Meer dan 7.60 miljoen euro importeren we aan (soja) veevoer, 367 miljoen euro aan vlees en 4 miljoen aan oliehoudende producten. Laatste zomer waren er weer honderden bosbranden tegelijk in het Amazonewoud en werd er weer heel veel regenwoud gekapt en gebrand om voor o.a onze importproducten als veevoer en vlees te kunnen voldoen.

kippen

Nederland vleesland

Nederland vleesland We hebben alleen al 14 miljoen varkens in Nederland en maar liefst 48 procent van de NL-vleesconsumptie bestaat uit varkensvlees. Dat komt neer op zo’n 35 kilo varkensvlees per persoon per jaar. Volgens het CBS gingen in 2018 ongeveer 15 miljoen varkens, 2,2 miljoen runderen en 605 miljoen vleeskuikens naar de slachtbank. Dat komt neer op ruim vier koeien, 28 varkens en 1150 vleeskuikens per minuut. en als je je dan bedenkt dat we ook nog kippen en runderen eten en 75% van het vlees wordt geëxporteerd, dan is ons land bepaald niet duurzaam. Circulaire landbouw ofwel kringlooplandbouw wil zoiets zeggen als: minder kunstmest, beter benutten van reststromen en kringlopen sluiten.

Riool zuiveringsbedrijven

Klinkt ingewikkeld misschien, maar het komt er op neer dat we (wereldwijd) minder moeten verspillen en zoveel mogelijk opnieuw moeten benutten. Eigenlijk zou de menselijke uitwerpselen ook opnieuw gebruikt moeten worden voor mest, om de cirkel van plant, planteneter, mest en vervolgens weer plant rond te krijgen. In een andere blog had ik al geschreven dat er hard wordt gewerkt bij riool zuiveringsbedrijven, om daar het fosfaat uit menselijke uitwerpselen terug te winnen is en een prima meststof. Maar er gaat nog veel meer verloren in de voedselproductie. Geschat wordt dat ruim 30% tot 40% verloren gaat, van al het voedsel dat geproduceerd wordt voor menselijke consumptie. Voedselverspilling of voedselverliezen vindt plaats in de hele voedselketen, zowel bij de boer, fabrikant als consument. In Nederland is dat 15% wat wordt verspild tijdens primaire productie, 8% tijdens handel en verwerking, 5% in de retail en horeca en 10% bij de consument thuis. We verzamelen wel steeds meer organisch restafval om er compost van te maken, maar er gaan ook nog altijd grote partijen eetbaar voedsel verloren in de vuilnisbak dat gewoon nog goed was voor de consumptie en wat dus echte verspilling. Voedsel verspilling is ook energie verspilling en het heeft nog veel meer nadelen als milieu vervuiling of dierlijk leed voor niets.

Weidegronden of landbouwgrond

Wat moet er nog meer gebeuren, als we in Nederland over willen naar circulaire landbouw. Als Nederland de overgang wil maken naar een circulaire landbouw, dan moet Nederland grotendeels proberen zelfvoorzienend te worden en proberen niet langer afhankelijk te zijn van kunstmest, palmolie of bijvoorbeeld sojabonen voor veevoer uit het buitenland. Om dit te bewerkstelligen moeten de huidige veestapel worden ingekrompen. Dit alleen al, omdat we in Nederland niet genoeg weidegronden of landbouwgrond hebben om voor de huidige veestapel veevoer te verbouwen. Door de beste landbouwgrond te benutten voor de voedselvoorziening van Nederlanders, ontwikkel je een circulair systeem binnenlands. Wereldwijd wordt ongeveer 40 procent van het akkerland gebruikt om veevoer te verbouwen. Bijna 30 procent van het graan wordt aan dieren gevoerd. 1 ha is groot genoeg om er 1 jaar lang een 1 biologische koe van voedsel te voorzien of 7 schapen, maar wat ook groot genoeg om 20 vegetariërs een heel jaar lang van voedsel te voorzien. Om een kilo rundvlees te produceren is er 15.500 liter water nodig. Voor een kilo varkensvlees is 6000 liter nodig en voor kippenvlees 4300 liter. Voor 1 kilo kippenvlees heb je 5 kg graan nodig, voor varkens 10 kilo en voor een koe 25 kilo.

Milieu

Tel daarbij de milieu impact en klimaatopwarming er bij op en we zien dat vlees niet meer van deze tijd is. Inkrimpen van de veestapel is in een land als Nederland dan ook nodig, omdat we het meeste veevoer (soja) uit Zuid-Amerika halen.

Kleine veestapel

Maar een kleine veestapel is ook goed om voedsel te verteren en hoort in de voedselkringloop. Het gaat om voedsel dat mensen niet kunnen eten. Zo kan de biomassa die oneetbaar is voor de mens omgezet worden door dieren in waardevolle producten als zuivel, eieren en vlees. Dan moet je denken aan gras, gewasresten, reststromen uit de industrie en etensresten van huishoudens. Als je echt circulair wilt zijn, moet je dieren inzetten om dat soort restproducten te benutten. Zo hoef je niet actief voedergewassen verbouwen om de veestapel te onderhouden. 75 procent van ons voedsel komt uit het buitenland. Hieronder is een groot deel veevoer, maar ook granen koffie, olieproducten als soja, palm- en zonnebloemolie. We zouden als we geen voedsel meer zouden importeren, voldoende voedsel kunnen verbouwen voor de bevolking van Nederland. Gewassen als kool, wortels, bonen en erwten doen het goed op de Nederlandse bodem en in kassen kunnen ook in de winter kunnen we doorgaan met voedsel te verbouwen en de voorraden aanvullen. De kleine veestapel die over is, kan altijd ons nog voorzien van boter, kaas en eieren, al moeten we of minderen met de consumptie van dierlijke producten. Het vrijgekomen weiland of bouwland waar we anders veevoer op verbouwen of vee op laten grazen, kan weer benut worden voor gewassen als haver, boekweit, gerst en rogge. Eventueel kunnen we graan of koren importeren binnen Europa en onze tulpen of snijbloemen exporteren.

Guido Sparreboom
Foutje gezien? Mail naar: guido@groennieuws.nl ❤️ We zijn je dankbaar! Hoofdredacteur van het online journalistieke platform Groen Nieuws

NET BINNEN

36 dode olifanten gevonden in Botswana

In het noorden van Botswana zijn in totaal 36 dode olifanten gevonden. Ze stierven om onbekende redenen. Het vermoeden bestaat dat de olifanten vergiftigd...

Greenpeace op landingsbaan Schiphol met spandoek

Actievoerders van Greenpeace Nederland zijn vanochtend de Aalsmeerbaan bij Schiphol opgefietst. Ze willen dat er voorwaarden worden gesteld aan de miljarden die de overheid...

Brandweer groot uitgerukt voor bosbrand in Oosterhout

Op vrijdagmiddag in een bosrijke omgeving van de Steenbliklaan in Oosterhout brandde kort een hevige bosbrand. Brandweer groot uitgerukt voor bosbrand in Oosterhout, 225 vierkante...

Grote grazers afgeschoten in Oostvaardersplassen

Staatsbosbeheer maakte bekend dat afgelopen winter in Oostvaardersplassen meer dan 150 zieke en verzwakte dieren zijn doodgeschoten. De meeste edelherten zijn in maart doodgeschoten....

Aziatische olifant geboren in dierentuin

Maandagavond 4 mei om 21.09 uur is in ARTIS een olifantje geboren. Het is een mannetje. De bevalling is heel voorspoedig verlopen. Het kalf...